Một số lưu ý về an toàn sinh học trong chăn nuôi heo

An toàn sinh học trong chăn nuôi là giải pháp rất quan trọng nhằm phòng chống dịch bệnh, giúp ngăn chặn được nguồn dịch từ bên ngoài xâm nhập vào đàn vật nuôi, đồng thời giảm bớt sự lây lan những mầm bệnh từ vật nuôi ra môi trường xung quanh. Chăn nuôi an toàn sinh học áp dụng đồng bộ các biện pháp bao gồm cả kỹ thuật và quản lý nhằm ngăn ngừa sự tiếp xúc của vật nuôi với các mầm bệnh. Một số vấn đề lưu ý về chăn nuôi heo an toàn sinh học như sau:

Yêu cầu về chuồng trại

Vị trí xây dựng trang trại phải phù hợp với quy hoạch của địa phương. Khoảng cách từ trang trại đến trường học, bệnh viện, khu dân cư, nơi thường xuyên tập trung đông người 3 km; cách đường giao thông chính 1 km; cách trại chăn nuôi khác, nhà máy chế biến, lò mổ heo tối thiểu hơn 1 km. Trại chăn nuôi phải có tường hoặc hàng rào bao quanh nhằm kiểm soát được người và động vật ra vào trại và phải bố trí riêng biệt các khu: khu chăn nuôi, khu vệ sinh, thiết bị chăn nuôi, khu cách ly heo bệnh… Có hố khử trùng ở cổng ra vào trại chăn nuôi, khu chuồng nuôi và tại lối ra vào mỗi dãy chuồng nuôi.

Kiểm soát phương tiện chuyên chở

Phương tiện vận chuyển heo đến các lò giết mổ là một mối nguy hiểm đặc biệt cần lưu ý phải tuân thủ tuyệt đối việc vệ sinh khử trùng trước, trong và sau khi vận chuyển và chưa đến các trại chăn nuôi khác trước khi đến trại chăn nuôi. Trang trại chăn nuôi nên xây dựng khu vực xuất heo riêng để đề phòng ô nhiễm từ những phương tiện vận chuyển. Người lái xe, người nhận hàng không được đi vào khu chăn nuôi.

Thức ăn chế biến từ thịt heo

Người chăn nuôi không cho heo ăn thức ăn thừa hoặc phụ phẩm chế biến từ nhà bếp, quán ăn, các cơ sở sản xuất thực phẩm, các loại thức ăn được chế biến từ thịt heo không qua nấu chín kỹ, an toàn hơn hết là không cho heo ăn các loại thức ăn trên. Không cho phép bất cứ công nhân nào mang theo thức ăn chế biến từ thịt heo vào trại chăn nuôi và phải ăn tại phòng ăn tránh xa khu vực chăn nuôi.

Cách ly heo nuôi mới nhập trại

Heo nhập nuôi phải được mua từ các trại an toàn dịch bệnh, biết rõ lai lịch và các vaccine đã được chủng ngừa. Nuôi cách ly lứa vật nuôi mới nhập trại trong ít nhất 01 tháng, tốt nhất là 06 tuần. Sử dụng chuồng nuôi, hệ thống cấp thức ăn, người chăm sóc riêng biệt để nuôi lứa mới ở chuồng cách ly, tập cho vật nuôi mới nhập thích nghi với phương thức quản lý chăm sóc và thức ăn của trại nuôi, đồng thời tiêm phòng bổ sung các loại vaccine chưa được tiêm theo quy trình. Tất cả heo mới nhập nên được điều trị nội và ngoại ký sinh trùng hai lần, cách nhau hai tuần. 

Kiểm soát người

Người có thể mang mầm bệnh trên giày, quần áo và trên tay. Cần thực hiện các biện pháp: Thông báo cho mọi nhân viên, khách thăm vào trại về các biện pháp phòng dịch và đề nghị họ hợp tác thực hiện. Hạn chế tối đa khách đến trại chăn nuôi và trước đó đã không tới các trại chăn nuôi khác 02 ngày trước khi đến trại mình. Khách thăm trại phải tắm, thay quần áo, đeo ủng, áo khoác sạch trước khi vào trại. Khách chỉ được vào những khu vực nhất định trong trại. Tất cả nhân viên làm cũng áp dụng cùng quy tắc trên. Hạn chế tối đa công nhân đi từ khu vực chăn nuôi này sang khu vực chăn nuôi khác trong trại. Cán bộ phụ trách kỹ thuật của trại cần thực hiện công việc chuyên môn từ khu sạch sang khu bẩn, Trường hợp có nhiều ô chuồng cần phân công người theo dõi, chăm sóc điều trị riêng tránh lây lan. Nhân viên trại nuôi không nên chăn nuôi thêm ở gia đình mình. Các kỹ thuật trại tuyệt đối không hành nghề thú y bên ngoài trại.

Kiểm soát chim chóc, chuột, côn trùng

Chim chóc bay quanh trại có thể mang mầm bệnh trong chân và hệ tiêu hóa. Chuột mang truyền nhiều loại bệnh từ khu trại heo này sang khu trại khác, gây ô nhiễm thức ăn của vật nuôi, cắn phá dây điện gây hỏa hoạn. Các côn trùng như ruồi, muỗi, ve, rận có thể là vật chủ trung gian mang mầm bệnh, làm giảm sức đề kháng, giá trị thân thịt. Để hạn chế chim, chuột, côn trùng cần thực hiện các biện pháp: Có lưới che chống chim; Kho chứa thức ăn và bể nước xây cách xa chuồng nuôi; Loại bỏ các hang hốc nhỏ là nơi trú ẩn của chuột trong trại nuôi; Giữ chuồng trại sạch sẽ, dọn sạch chất thải, phân rác, phát quang bụi rậm, không để nước đọng xung quanh khu vực chăn nuôi; Thường xuyên phun xịt thuốc diệt côn trùng, đặt bẫy chuột, trạm mồi dọc theo hành lang trại.

Kiểm soát thức ăn, nước uống

Thức ăn cung cấp cho vật nuôi phải có chất lượng bảo đảm tiêu chuẩn chất lượng phù hợp với khẩu phần ăn của các loại heo. Tránh để thức ăn bị nhiễm hóa chất, chất bảo vệ thực vật và thuốc chữa bệnh trong quá trình bảo quản. Không để thức ăn bị nhiễm phân. Sắp xếp các loại thức ăn cẩn thận để không cho vật nuôi ăn nhầm loại thức ăn. Bảo quản thức ăn đúng quy cách.

Cho vật nuôi uống nước sạch, có chất lượng đảm bảo. Nước có thể mang một số bệnh nhiễm trùng như leptospirasalmonella, nếu nghi ngờ khử trùng nước với Chlorin. Định kỳ lấy mẫu kiểm tra chất lượng nguồn nước, định kỳ kiểm tra, sửa chữa, làm sạch bể chứa nước, đường ống hệ thống cấp nước.

Vệ sinh thú y

Tiêm phòng vaccine đầy đủ cho đàn heo theo quy định. Định kỳ phun thuốc sát trùng xung quanh khu chăn nuôi, các chuồng nuôi ít nhất 2 tuần/1 lần; phun thuốc sát trùng lối đi trong khu chăn nuôi, các dãy chuồng nuôi ít nhất 1 lần/tuần khi không có dịch bệnh và ít nhất 1 lần/ngày khi có dịch bệnh; phun thuốc sát trùng trên heo 1 lần/tuần khi không có dịch bệnh, khi nguy cơ dịch đe dọa phun khử trùng 1-2 lần/ngày.

Sử dụng vật nuôi trong trại để duy trì và phát triển quy mô đàn nuôi. Áp dụng phương thức chăn nuôi “cùng vào cùng ra” theo thứ tự ưu tiên cả khu, từng dãy, từng chuồng, từng ô; không nuôi gối đầu, luân chuyển trong một khu chuồng. Sau mỗi đợt nuôi phải làm vệ sinh, tiêu độc khử trùng chuồng, dụng cụ chăn nuôi và để trống chuồng ít nhất 07 ngày trước khi đưa heo mới đến. Trong trường hợp trại bị dịch, phải để trống chuồng ít nhất 21 ngày.

Kiểm soát chất thải chăn nuôi

Các trại chăn nuôi phải có khu xử lý rác thải và xác thú chết. Xác thú được đốt, chôn,… theo quy trình. Có hệ thống cống ngầm dẫn phân và nước thải ra khu xử lý. Khu xử lý nước thải nên cách xa khu trại nuôi để tránh mùi, không ảnh hưởng chất lượng không khí và nên dùng Biogas.

 

Thành Nguyên