CHĂN NUÔI HEO THỊT TRÊN NỀN ĐỆM LÓT SINH HỌC

Mô hình Đệm lót sinh học tại H.Củ Chi

        Đệm lót sinh học là hỗn hợp giữa chất độn (trấu, mùn cưa …) và men vi sinh được dùng để lót nền chuồng trong chăn nuôi. Các vi sinh vật trong đệm lót sẽ phân giải phân, nước tiểu do vật nuôi thải ra và một phần chất độn, nhờ đó hạn chế sinh khí hôi, ức chế và tiêu diệt sự phát triển của vi sinh vật có hại.

Nguyên liệu làm chất độn thường được sử dụng là 100% mùn cưa (kích thước từ 5-10mm) hoặc 50% mùn cưa + 50% trấu.

Sản phẩm men vi sinh được sử dụng phổ biến để làm đệm lót chuồng nuôi heo là BALASA.

Lợi ích của việc sử dụng đệm lót sinh học

Đệm lót sinh học là công nghệ mới trong chăn nuôi, ứng dụng công nghệ này sẽ mang lại những lợi ích sau đây:

1. Làm giảm thiểu ô nhiễm môi trường: do các chất thải được phân giải, từ đó mùi hôi, khí độc trong chuồng nuôi hầu như không còn.

2. Không cần thu phân và rửa chuồng: giảm được chi phí nhân công, đồng thời tiết kiệm được 80% nước do hoàn toàn không phải tắm cho heo và không rửa chuồng.

3.Giảm tỷ lệ bệnh, đặc biệt là các bệnh đường ruột: do heo nuôi trên đệm lót sẽ khỏe mạnh, đồng đều, không bị thối bàn chân, không bị què chân, lông da bóng mượt và sạch.

4.Tăng chất lượng đàn heo và chất lượng của sản phẩm nhờ khi heo ăn men vi sinh từ đệm lót sẽ giúp tiêu hóa tốt thức ăn, làm tăng khả năng hấp thu axit amin.

Yêu cầu về chuồng trại

– Chuồng bố trí nơi cao ráo, không bị ngập nước; kiểu chuồng hở, đảm bảo diện tích 1,4 – 1,6m2/con.

– Nền chuồng đất nện chặt, máng ăn và vòi nước tự động đặt ở 2 phía đối nhau để giúp heo tăng sự vận động làm đảo trộn chất độn có lợi cho sự lên men.

– Máng ăn cao hơn mặt đệm lót khoảng 20cm để tránh chất độn rơi vào thức ăn. Phía dưới vòi uống nước tự động cần có máng để thu nước thừa đưa ra ngoài chuồng nhằm tránh nước chảy vào đệm lót.

Cách tạo đệm lót sinh học (tính cho chuồng 10m2, độ dày đệm lót 60cm)

– Chuẩn bị nguyên liệu, dụng cụ:

+ Chất độn: 100% mùn cưa hoặc (50% trấu + 50% mùn cưa): 0,8-1 tấn

+ Chế phẩm vi sinh BALASA: 1kg

+ Bột bắp 8 kg

+ Xô, thùng, chậu nhựa, bình tưới nước, cào răng cưa, bạt ni-lông.

– Cách chế 100 lít dịch men: Cho 0,5kg chế phẩm BALASA và 5kg bột bắp vào thùng, thêm 100 lít nước sạch, khuấy đều, đậy kín. Khoảng 24 giờ là có thể dùng được. Dịch men phải làm trước 1-2 ngày.

– Các bước tiến hành:

Bước 1: Lấy 0,5kg chế phẩm BALASA trộn với 3kg bột bắp còn lại, cho vào 1 lít dịch men, trộn cho ẩm đều (nắm tay vào khi bỏ ra bột không bị rời ra) và để vào chỗ ấm. Việc này phải làm trước khi bắt đầu làm đệm lót 5-7 giờ.

Bước 2: Rải lớp chất độn (mùn cưa hay là mùn cưa trộn với trấu) dày 20cm. Tưới khoảng 50 lít dịch men đã làm ở trên. Kiểm tra độ ẩm nếu vẫn còn khô thì phun thêm nước sạch. Rắc đều 2/3 số bã bột bắp trong dịch men lên trên bề mặt, dùng tay xoa cho đều. Độ ẩm ở lớp dưới cùng khoảng 40% (kiểm tra bằng cách bốc một nắm chất độn và bóp chặt không thấy nước làm ướt tay).

Bước 3: Rải tiếp 20cm chất độn (mùn cưa hay là mùn cưa trộn với trấu). Tưới dịch men (30-35 lít) đều lên bề mặt, nếu chưa đủ ẩm thì phun thêm nước sạch cho vừa đủ. Rắc số bã bột bắp trong dịch men còn lại lên trên, dùng tay xoa cho đều. Độ ẩm lớp thứ hai khoảng 30-40%.

Bước 4: Lớp trên cùng 20cm nhất thiết phải là lớp mùn cưa. Sau khi tưới số dịch men còn lại (khoảng 15-20 lít), nếu chưa đủ ẩm thì thì phun thêm nước sạch đều lên trên mặt, dùng cào đảo để cho mùn cưa ẩm đều đến khi đạt độ ẩm khoảng 20% (mùn cưa thấm nước trở nên sẫm mầu, lấy một nắm mùn cưa bóp mạnh có cảm giác nước hơi thấm ướt ra tay nhưng hạt mùn cưa vẫn tơi rời). Rải đều toàn bộ số bột bắp đã xử lý ở bước 1, làm phẳng đều toàn bộ bề mặt lớp mùn cưa.

Bước 5: Đậy kín toàn bộ bề mặt bằng bạt hoặc bằng ni-lông. Nếu nhiệt độ bên ngoài quá cao có thể không cần che phủ. Sau khi lên men kết thúc bỏ bạt phủ, cào cho lớp bề mặt (sâu khoảng 20cm) cho tơi, để thông khí sau 1 ngày mới thả heo.

Một số lưu ý

– Khi rải bột bắp chú ý rải các góc chuồng và rìa tường ở cuối chuồng nơi có thể tập trung nhiều phân.

– Mùa mưa sau khi làm xong đệm lót có thể thả heo vào ngay nhằm tận dụng nhiệt độ của heo để làm tăng lên men.

– Khi heo mới đưa vào chuồng thải phân thì nhặt phân bỏ rải rác một số nơi trên đệm lót để không tạo cho heo có thói quen thải phân một chỗ.

Bảo dưỡng đệm lót

*Phải đảm bảo độ ẩm của đệm lót: 

– Không để nước mưa hắt vào chuồng và nước từ vòi uống làm ướt đệm lót;

– Khi đệm lót bị ướt cần bổ sung chất độn lót khô;

– Khi thấy đệm lót bị khô cần phun ẩm bằng vòi phun sương.

*Phải đảm bảo độ tơi xốp của đệm lót: hàng ngày phải chú ý xới tơi đệm lót sâu 15cm, đặc biệt ở chỗ đệm lót có hiện tượng kết tảng. Việc xới tơi đệm lót rất quan trọng, nó giúp cho đệm lót thông thoáng, vi sinh vật hoạt động tốt, đồng thời giúp phân tán bớt nhiệt trong quá trình lên men làm giảm nhiệt độ bề mặt của đệm lót.

*Phải phân tán phân ra toàn bộ chuồng:  từ đầu cần tập cho heo thói quen không đi phân một chỗ và hàng ngày cần quan sát phân trong chuồng để xử lý kịp thời:

– Khi phát hiện phân nhiều ở một chỗ cần phải thực hiện vùi lấp ngay;

– Nếu lượng phân quá nhiều, không được phân giải hết có thể mang đi;

– Trường hợp heo bị tiêu chảy nặng thì cần cách ly và điều trị.

Kiểm tra đệm lót

– Khi không nghe thấy có mùi thối là đệm lót đang hoạt động tốt.

– Nếu thấy còn phân và mùi thối là lên men không tốt, biện pháp xử lý như sau:

+ Nếu đệm lót có kết tảng cần phải xới đệm lót ở độ dầy 15cm để cho tơi xốp, sau đó bổ sung thêm dịch men;

+ Nếu lượng phân nhiều thì cần điều chỉnh mật độ nuôi cho phù hợp;

+ Với đệm lót cũ, cần thay thế bằng đệm lót mới, có thể thay toàn bộ hoặc một phần (thay lớp mặt).

– Sau 1 – 2 đợt nuôi nếu đệm lót bị sụt giảm thì bổ sung thêm 5 – 10% chất độn và chế phẩm men.

    Th.S Huỳnh Thị Bích Nga