Bệnh thiếu sắt trên heo con

Sắt là khoáng chất phổ biến trong cơ thể. Sắt có trong thành phần hemoglobin của hồng cầu có vai trò trong sự trao đổi oxy và carbon dioxide (CO2) giữa máu và cơ. Sắt cũng đóng vai trò quan trọng trong chức năng của nhiều enzyme. Khi cơ thể mới thiếu sắt, hồng cầu đã thành lập trước đó vẫn đủ nhưng hồng cầu mới thành lập sẽ chứa lượng hemoglobin thấp (hồng cầu nhược sắc) và máu không làm tròn nhiệm vụ vận chuyển trao đổi khí. Nếu vẫn thiếu sắt, cơ thể sẽ không tạo được hồng cầu dẫn đến thiếu luôn số lượng hồng cầu. Khi hồng cầu giảm, chất lượng vận chuyển oxy đến tế bào không đủ, sự biến dưỡng tế bào giảm hoặc đình trệ, hiệu suất biến dưỡng kém, tích tụ nhiều sản phẩm trung gian, tích tụ carbon dioxide làm các tế bào ngộ độc và suy yếu, sự đề kháng cơ thể giảm, dễ mẫn cảm với nhiều bệnh nhất là bệnh đường tiêu hóa gây viêm ruột tiêu chảy. Khi thiếu máu, nếu chuồng ẩm ướt vật nuôi sẽ dễ viêm phế quản.

Heo con theo mẹ từ 1 – 20 ngày tuổi chưa ăn được thức ăn hỗn hợp mà hàm lượng sắt trong sữa của heo nái rất thấp chỉ khoảng 1 mg sắt/ngày trong khi nhu cầu cơ thể heo con cần khoảng 10 mg/ngày. Heo con mới sinh lượng sắt dự trữ không đáng kể (hàm lượng sắt tổng số dưới 50 mg) chỉ sử dụng tối đa 5 ngày, rõ ràng heo con sẽ bị thiếu sắt (hay thiếu máu) ngay trong tuần lễ đầu tiên khi mới sinh nếu nguồn cung cấp sắt duy nhất của chúng là từ sữa mẹ. Heo con sơ sinh có mức tăng trưởng nhanh, lượng hồng cầu phải tăng tương ứng, do đó nếu heo con được nuôi dưỡng trong chuồng trại chăn nuôi công nghiệp không nhận được sắt từ môi trường nên thường bị thiếu sắt dẫn đến thiếu máu.

Bệnh thiếu máu do thiếu sắt chỉ xuất hiện ở heo con nuôi chuồng trại công nghiệp, không được tiếp xúc thường xuyên với đất là nguồn rất giàu chất sắt. Bệnh thường gặp ở heo con theo mẹ từ 7 – 20 ngày tuổi. Bệnh trầm trọng nhất ở heo con 10 – 15 ngày tuổi, có thể dẫn đến chết hàng loạt do sức đề kháng giảm. Da, niêm mạc mắt nhợt màu, ăn uống kém, bú ít, lông xù dày dựng lên, có dấu hiệu bị lạnh thường nằm chồng lên nhau. Sau vài ngày dấu hiệu trở nên trầm trọng, heo con nằm, chỉ uống nước bắt đầu tiêu chảy dẫn đến mất nước, suy nhược. Heo con thường chết về đêm do lạnh. Bệnh thiếu sắt thường xảy ra trên toàn đàn, đặc biệt những con có trọng lượng càng lớn càng dễ mắc bệnh, heo con tăng trưởng chậm và thường xuyên bị tiêu chảy do thiếu sắt làm cho vật nuôi có sức đề kháng kém với bệnh tật. Thiếu máu trầm trọng làm cho heo con thở gấp, mệt mỏi, hôn mê, có thể dẫn đến viêm phổi. Khám nghiệm heo con chết do thiếu máu thấy tim bị nhão, tích nhiều dịch màng ngoài tim và có thể thấy tình trạng phù nề ở phổi, cơ, mô liên kết.

Để điều trị bệnh thiếu sắt trên heo con, khi heo con chưa biến chứng viêm ruột, viêm phổi cần cung cấp thức ăn đầy đủ dinh dưỡng giàu chất sắt cho heo mẹ và cung cấp sắt cho heo con. Tiêm sắt cho heo con dưới dạng Iron dextran với quy trình 2 lần tiêm cách nhau 5 ngày, mỗi lần tiêm 100 mg (1 ml) sắt. Để việc tạo hồng cầu thêm nhanh chóng tiêm bổ sung Vitamin B12 liều lượng 1000 mcg B12. Nếu heo con có biến chứng viêm ruột tiêu chảy thì phải điều trị bệnh này. Sử dụng chất điện giải chống mất nước Oresol, Electrosol, Vita-Electrolytes. Dùng kháng sinh từ 3 – 4 ngày như: AntiScour, Norgencin, Aralis, Trimesul-480S,… Sử dụng men tiêu hóa như Vizym, Lacprobi, Lactozyme sau thời gian sử dụng kháng sinh.

Để phòng bệnh, điều trị dự phòng là việc làm cần thiết để tránh heo con giảm tăng trưởng, biến chứng các bệnh thứ phát và tỷ lệ tử vong cao. Tiêm sắt cho heo sơ sinh 2 lần vào 3 ngày tuổi và 10 ngày tuổi, mỗi lần 100 mg sắt dạng Iron dextran như Feriron, Hemofer–B12.

                                                                                           T.Nguyên