Phát triển kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp tại TP. Hồ Chí Minh

    Kinh tế tuần hoàn hiện là một giải pháp thay thế bền vững để tạo ra các hoạt động sản xuất kinh doanh có hiệu quả, ít tác động tiêu cực đến môi trường, tận dụng tốt hơn các nguồn tài nguyên thiên nhiên để tái sử dụng trong các sản phẩm mới giúp kéo dài thời gian sử dụng của nguyên liệu.

    Chiến lược phát triển nông nghiệp và nông thôn bền vững giai đoạn 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050” (Quyết định số 150/QĐ-TTg ngày 28 tháng 01 năm 2022 của Thủ tướng Chính phủ), xác định: Việt Nam hướng tới nền sản xuất nông nghiệp có trách nhiệm, hiện đại, hiệu quả và bền vững; phát triển nông nghiệp sinh thái, hữu cơ, tuần hoàn, phát thải các-bon thấp, thân thiện với môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu. Mục tiêu đến năm 2030, giảm phát thải khí nhà kính 10% so với năm 2020. Theo đó, từng bước giảm dần sức ép của phát triển kinh tế – xã hội với môi trường bằng các giải pháp như chấm dứt lạm dụng hóa chất, nguyên vật liệu tổng hợp, khó phân hủy; tạo điều kiện tái tạo các nguồn tài nguyên cơ bản như đất, nước, năng lượng; đẩy mạnh chế biến sâu, tận dụng phụ phẩm nông sản để chủ động xử lý ô nhiễm ngay tại nguồn;…

    Tại TP. Hồ Chí Minh, mục tiêu đến năm 2030 có 50% cơ sở trồng trọt áp dụng công nghệ xử lý, thu gom và tái chế, tái sử dụng phụ phẩm sản phẩm chủ lực, trong đó 80% rơm rạ được áp dụng công nghệ thu gom và tái sử dụng; 60% cơ sở chăn nuôi quy mô nông hộ và 100% cơ sở chăn nuôi quy mô trang trại áp dụng các công nghệ và kỹ thuật xử lý chất thải chăn nuôi và được tái sử dụng; 50% cơ sở nuôi trồng thủy sản áp dụng công nghệ xử lý bùn thải và nước thải. Đồng thời, 100% cán bộ khuyến nông được tập huấn các quy trình xử lý, tái chế chất thải, phụ phẩm đối với các sản phẩm nông nghiệp chủ lực. Các xã nông thôn mới xây dựng được ít nhất 01 mô hình kinh tế sản xuất nông nghiệp tuần hoàn trên địa bàn (Đề án Phát triển khoa học và ứng dụng, chuyển giao công nghệ thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp).

    Để thực hiện mục tiêu trên, Ngành nông nghiệp Thành phố đề ra một số nhiệm vụ như tăng cường nâng cao nhận thức, trình độ các bên liên quan trong việc triển khai mô hình kinh tế tuần hoàn; Hình thành ý thức của người dân về sử dụng sản phẩm tái chế hoặc thân thiện môi trường; Tăng cường nhận thức, sự quan tâm đầu tư của các doanh nghiệp, nhà đầu tư đối với mô hình kinh tế tuần hoàn; Nghiên cứu phát triển và ứng dụng khoa học và công nghệ, tiến bộ kỹ thuật, quy trình sản xuất tiên tiến phục vụ nông nghiệp tuần hoàn. Trong đó, ưu tiên đầu tư nghiên cứu phát triển, tạo ra các công nghệ, quy trình khép kín theo chuỗi, bao gồm: Nâng cao hiệu quả sử dụng vật tư đầu vào (giống kháng bệnh, chống chịu với sinh vật hại, điều kiện ngoại cảnh bất thuận; phân bón, thuốc bảo vệ thực vật nguồn gốc sinh học; chế phẩm sinh học phòng trừ sinh vật hại, dinh dưỡng đất, thức ăn chăn nuôi, thủy sản; chế phẩm xử lý môi trường trong sản xuất nông nghiệp, tái chế, xử lý phụ phẩm; chế phẩm trong bảo quản chế biến đảm bảo an toàn thực phẩm…), giảm sử dụng tài nguyên đầu vào, giảm thất thoát sau thu hoạch, kéo dài vòng đời sản phẩm, tái sử dụng và tái chế chất thải, bao gồm chất thải thực phẩm. Bên cạnh đó, thúc đẩy nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo để tạo nền tảng kỹ thuật công nghệ cho hình thành và phát triển nền kinh tế tuần hoàn ở các ngành, lĩnh vực ưu tiên; Triển khai các hoạt động nhằm hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi sang mô hình kinh tế tuần hoàn, chú trọng chuyển đổi số trong lĩnh vực nông nghiệp.

    Hiện nay, TP. Hồ Chí Minh đã hình thành và phát triển một số mô hình kinh tế nông nghiệp tuần hoàn mang lại hiệu quả, như: Mô hình trồng nấm – sản xuất phân hữu cơ – trồng cây ăn quả; mô hình sản xuất phân hữu cơ từ chất thải nông nghiệp; mô hình sản xuất tổng hợp nuôi bò – nuôi trùn quế – trồng cỏ, trồng bắp – nuôi gia súc; mô hình thủy sản với công nghệ tuần hoàn nước… Một trong những mô hình tận dụng đầu ra của chăn nuôi tạo nguồn phân bón hữu cơ cho trồng trọt hoặc làm nguyên liệu đầu vào cho khí sinh học tạo năng lượng tái tạo, phải kể đến là Nông trại Tam Nông (phường Thới An, TP. HCM). Khu nông trại rộng 01ha, chia làm 03 khu trồng trọt, chăn nuôi và thủy sản. Đối tượng nuôi tuần hoàn tại đây là nuôi dê, gà, bồ câu, vịt trên nền đệm lót sinh học (rơm, trấu, mùn cưa trộn với men vi sinh) để phân hủy chất thải. Ngoài ra, chất thải chăn nuôi và rác hữu cơ tại nông trại được mang đi ủ bằng chế phẩm sinh học để tạo thành phân hữu cơ bón cho khu vườn (rau xanh và cây ăn trái). Trong vườn còn có đàn vịt siêu trứng, sử dụng thức ăn chính là ốc bắt trong trang trại, phân đàn vịt rơi xuống ao làm thức ăn cho cá,… tạo thành vòng tuần hoàn. Nông trại còn là mô hình du lịch trải nghiệm nông nghiệp như câu cá giải trí, hoạt động dã ngoại, trải nghiệm nghề nông cho nhiều du khách có nhu cầu đến tham quan và học tập thực tế.

    Trong hoạt động khuyến nông, thời gian qua luôn bám sát chủ trương, định hướng của ngành, Thành phố, đáp ứng các nhiệm vụ, yêu cầu mới như hỗ trợ nông dân phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sạch, nông nghiệp đô thị, nông nghiệp tuần hoàn,… Theo đó, Khuyến nông đã tham mưu cho ngành nông nghiệp trình Ủy ban nhân dân Thành phố phê duyệt Quyết định số 64/2024/QĐ-UBND ngày 20 tháng 9 năm 2024 ban hành định mức kinh tế kỹ thuật về khuyến nông trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh; trong đó, có các nhóm mô hình trình diễn khuyến nông ứng dụng công nghệ cao, mô hình theo nhu cầu sản xuất, thị trường và mô hình sản xuất giống phù hợp với thực tế sản xuất nông nghiệp đô thị, nông nghiệp tuần hoàn. Các mô hình sản xuất này tiết giảm vật tư, phân bón; sử dụng phân bón hữu cơ; ứng dụng công nghệ sinh học xử lý môi trường tận dụng nguồn thải (mô hình chăn nuôi heo thịt trên nền đệm lót sinh học,…) đều có ý nghĩa đối với nông nghiệp tuần hoàn, giảm thải, góp phần tăng trưởng xanh. Ngoài ra, còn thực hiện các hoạt động đào tạo thông qua các lớp tập huấn, tuyên truyền tại hội nghị, hội thảo khoa học; đăng tin bài trên các phương tiện thông tin, đại chúng, trang thông tin điện tử khuyến nông; đặt hàng nghiên cứu khoa học về các giải pháp nông nghiệp tuần hoàn.

Trúc Minh (tổng hợp)