Ngành Nông nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh chủ động triển khai các giải pháp ứng phó với tác động của El Niño 2026 – 2027

    Theo Báo cáo dự báo El Niño 2026 – 2027 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hiện tượng El Niño đã hình thành và có xác suất duy trì trên 95% trong những tháng cuối năm 2026, có khả năng kéo dài sang năm 2027. Cường độ được dự báo ở mức trung bình đến mạnh, đồng thời không loại trừ khả năng phát triển lên mức rất mạnh.

   El Niño có thể làm nền nhiệt cao hơn trung bình nhiều năm khoảng 0,5 – 2,0°C, gia tăng các đợt nắng nóng kéo dài; lượng mưa có xu hướng thiếu hụt theo mùa, dòng chảy trên sông, suối và hồ chứa suy giảm. Những yếu tố này làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn và cháy rừng. Tuy nhiên, cơ quan chuyên môn cũng lưu ý không được chủ quan với bão mạnh, mưa lớn cực đoan, lũ quét, sạt lở đất và ngập úng, bởi El Niño không đồng nghĩa với việc mọi loại hình thiên tai đều giảm.

    Đối với sản xuất nông nghiệp, tác động đáng lưu ý nhất là nguy cơ thiếu nước tưới, nắng nóng kéo dài, gia tăng bốc thoát hơi nước và suy giảm độ ẩm đất. Báo cáo nhận định trong các tháng đầu năm 2027, nguy cơ hạn hán, thiếu nước có thể ở mức cao đến rất cao tại Duyên hải Nam Trung Bộ, Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp, cây công nghiệp, hồ chứa và nguồn nước phục vụ sản xuất.

    Trước diễn biến trên, Thành phố Hồ Chí Minh đang chủ động triển khai các giải pháp ứng phó theo hướng chuyển từ “dự báo hiện tượng” sang “cảnh báo tác động”, xác định cụ thể khu vực, đối tượng và lĩnh vực có nguy cơ chịu ảnh hưởng để chủ động phòng ngừa và ứng phó. Sở Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các địa phương rà soát vùng sản xuất, cây trồng, vật nuôi và các đối tượng có nguy cơ chịu tác động; đồng thời xây dựng kịch bản ứng phó phù hợp với điều kiện thực tế.

    Đối với người dân và cơ sở sản xuất nông nghiệp, cần chủ động theo dõi các bản tin dự báo khí tượng thủy văn, nhất là thông tin về nắng nóng, hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn để điều chỉnh kế hoạch sản xuất phù hợp. Chủ động tích trữ và sử dụng nước tiết kiệm, ưu tiên nguồn nước cho những giai đoạn cây trồng có nhu cầu cao; tăng cường các giải pháp giữ ẩm đất, giảm thất thoát nước và sử dụng hiệu quả hệ thống tưới.

    Việc lựa chọn thời vụ, cơ cấu cây trồng, giống cây trồng và vật nuôi cần được tính toán trên cơ sở điều kiện nguồn nước và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Trong trường hợp hạn hán kéo dài, cần cân nhắc chuyển đổi sang các giống cây trồng, vật nuôi phù hợp, có khả năng chống chịu tốt hơn, hạn chế rủi ro và bảo đảm hiệu quả sản xuất. Đây cũng là một trong những giải pháp được Thành phố khuyến khích các địa phương tuyên truyền, vận động người dân thực hiện.

    Bên cạnh phòng, chống hạn và thiếu nước, các cơ sở sản xuất cũng cần duy trì phương châm “4 tại chỗ”, chuẩn bị lực lượng, vật tư và phương tiện cần thiết để sẵn sàng ứng phó khi xảy ra các hiện tượng khí tượng thủy văn cực đoan. Các địa phương cần chủ động rà soát những khu vực có nguy cơ ngập úng, khơi thông dòng chảy, kiểm tra hệ thống thoát nước và xây dựng phương án xử lý khi xuất hiện mưa lớn bất thường.

    Một yêu cầu quan trọng trong ứng phó El Niño 2026 – 2027 là không chủ quan và không ứng phó theo một kịch bản duy nhất. Báo cáo dự báo xây dựng hai kịch bản gồm “Rủi ro cao” và “Rủi ro rất cao”, làm cơ sở để các địa phương rà soát phương án ứng phó từ sớm. Mức độ tác động thực tế còn phụ thuộc vào thời gian duy trì El Niño, diễn biến mưa, nguồn nước đầu mùa khô, khả năng tích nước và điều tiết hồ chứa cũng như năng lực ứng phó của từng địa phương.

    Trong điều kiện thời tiết ngày càng diễn biến khó lường, chủ động thích ứng là giải pháp quan trọng để giảm thiểu thiệt hại cho sản xuất nông nghiệp. Việc cập nhật thường xuyên thông tin dự báo, điều chỉnh kế hoạch sản xuất, sử dụng tiết kiệm nguồn nước, lựa chọn giống và mô hình sản xuất phù hợp sẽ giúp người dân giảm rủi ro, duy trì sản xuất và nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.

   Ngành Nông nghiệp và Môi trường Thành phố tiếp tục phối hợp với các cơ quan chuyên môn, địa phương theo dõi sát diễn biến El Niño, cập nhật thông tin về hạn hán, xâm nhập mặn, nắng nóng và mưa cực đoan để phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành và hướng dẫn sản xuất. Chủ động từ sớm, sử dụng hiệu quả nguồn nước, lựa chọn sản xuất phù hợp và thường xuyên cập nhật thông tin dự báo chính là những giải pháp thiết thực giúp nông dân Thành phố giảm thiểu rủi ro, bảo vệ sản xuất và nâng cao khả năng thích ứng trước El Niño 2026 – 2027.

(Đính kèm Công văn số28126/SNNMT-KTTV ngày 28/6/2026 của Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM; Công văn số 8023/BNNMT-KTTV ngày 20/7/2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường)

1. Nam