Chuyển đổi số trong khuyến nông: Từ kết nối cung – cầu đến xây dựng chuỗi giá trị nông nghiệp số

    Chuyển đổi số đang làm thay đổi cách thức hoạt động của ngành khuyến nông, từ truyền tải thông tin kỹ thuật, kết nối sản xuất đến hỗ trợ tiêu thụ nông sản. Thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc, gian hàng số, bán hàng đa kênh và trí tuệ nhân tạo đang mở ra hướng tiếp cận mới, giúp khuyến nông gắn chặt hơn với nhu cầu của thị trường.

Chuyển đổi số giúp kết nối thông suốt từ vùng nguyên liệu đến người tiêu dùng. Ảnh minh họa

    Từ khuyến nông truyền thống đến khuyến nông số

    Khuyến nông ngày nay không chỉ dừng lại ở việc chuyển giao tiến bộ kỹ thuật cho nông dân mà ngày càng phải gắn với thị trường, doanh nghiệp, hệ thống phân phối và nhu cầu của người tiêu dùng. Một yêu cầu đặt ra trong giai đoạn hiện nay là chuyển từ kết nối theo sự kiện sang cơ chế kết nối thường xuyên theo ngành hàng, mùa vụ; gắn vùng nguyên liệu với doanh nghiệp chế biến, phân phối và logistics.

    Để làm được điều đó, chuyển đổi số là công cụ hỗ trợ đắc lực, giúp duy trì mối liên kết thường xuyên giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp, cơ quan quản lý và thị trường. Thay vì chỉ tổ chức các buổi gặp gỡ, hội nghị hay hoạt động xúc tiến thương mại theo từng thời điểm, các nền tảng số cho phép thông tin về vùng sản xuất, sản phẩm, sản lượng, mùa vụ, tiêu chuẩn chất lượng và nhu cầu thị trường được cập nhật, chia sẻ và khai thác liên tục. Nhờ vậy, khuyến nông có thể chuyển từ vai trò “hướng dẫn sản xuất” sang “đồng hành cùng nông dân trong toàn bộ chuỗi giá trị”.

    Số hóa thông tin sản xuất và vùng nguyên liệu

    Số hóa thông tin vùng sản xuất và sản phẩm nông nghiệp là một trong những nội dung trọng tâm của chuyển đổi số trong khuyến nông. Khi các thông tin về vùng nguyên liệu, mùa vụ, sản lượng, quy trình sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng, nguồn gốc sản phẩm… được chuẩn hóa và quản lý trên môi trường số, đây sẽ là cơ sở để kết nối với doanh nghiệp chế biến, hệ thống phân phối và thị trường tiêu thụ.

    Với cán bộ khuyến nông, dữ liệu số giúp theo dõi sát tình hình sản xuất, xác định đúng nhu cầu hỗ trợ và cung cấp thông tin kỹ thuật phù hợp với từng ngành hàng, mùa svụ và vùng sản xuất. Với nông dân và hợp tác xã, số hóa thông tin sản xuất góp phần tăng tính minh bạch, tạo điều kiện để sản phẩm tiếp cận các kênh phân phối hiện đại.

    Đặc biệt, truy xuất nguồn gốc ngày càng trở thành yêu cầu quan trọng của thị trường. Lồng ghép nội dung hướng dẫn nông dân, hợp tác xã xây dựng và quản lý thông tin truy xuất nguồn gốc vào hoạt động khuyến nông sẽ góp phần nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của nông sản.

    Khuyến nông gắn với thương mại điện tử và gian hàng số

    Sự phát triển của thương mại điện tử đang mở ra phương thức mới để đưa nông sản đến tay người tiêu dùng. Trong bối cảnh đó, khuyến nông không chỉ hỗ trợ nông dân sản xuất đúng kỹ thuật mà còn cần hướng dẫn họ thích ứng với phương thức kinh doanh trên môi trường số. Xây dựng gian hàng số, bán hàng đa kênh và tham gia các sàn thương mại điện tử giúp nông sản mở rộng thị trường, giảm phụ thuộc vào một kênh tiêu thụ duy nhất.

    Đối với sản phẩm OCOP, sản phẩm chủ lực và đặc sản vùng miền, công cụ số còn giúp quảng bá sản phẩm đến người tiêu dùng trên phạm vi rộng hơn, mở rộng thị trường trong nước và hướng tới thị trường quốc tế. Đây cũng là lĩnh vực khuyến nông có thể tham gia sâu hơn: hướng dẫn kỹ năng số; hỗ trợ chuẩn hóa thông tin, hình ảnh sản phẩm và phương thức bán hàng trực tuyến.

    Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong khuyến nông

    Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào sản xuất, kinh doanh và xúc tiến thương mại là điểm mới của chuyển đổi số. Trong lĩnh vực khuyến nông, AI có thể hỗ trợ cung cấp thông tin, xây dựng nội dung truyền thông, phân tích dữ liệu và tiếp cận khách hàng.

Những ứng dụng AI thông dụng trong thời điểm hiện tại

    Kết hợp AI với các nền tảng số giúp nâng cao hiệu quả truyền thông khuyến nông, hỗ trợ xây dựng nội dung giới thiệu sản phẩm và cung cấp thông tin phù hợp với từng nhóm đối tượng. Qua đó, cách truyền tải kiến thức khuyến nông dần chuyển từ một chiều sang tương tác, từ nội dung chung sang nội dung sát với nhu cầu của người sản xuất và thị trường.

    Từ kết nối cung – cầu đến xây dựng chuỗi cung ứng số

    Chuyển đổi số trong khuyến nông cần được nhìn nhận trong mối liên kết của toàn bộ chuỗi giá trị: vùng nguyên liệu → nông dân, hợp tác xã → doanh nghiệp chế biến → logistics → phân phối → thương mại điện tử → người tiêu dùng. Khi mỗi khâu được kết nối và chia sẻ thông tin trên môi trường số, khuyến nông có thể trở thành cầu nối giữa sản xuất với thị trường.

Theo hướng này, cán bộ khuyến nông không chỉ truyền đạt tiến bộ kỹ thuật mà còn hỗ trợ người sản xuất đáp ứng các yêu cầu của thị trường về chất lượng, bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn sản phẩm và phương thức phân phối. Đây là sự thay đổi quan trọng từ tư duy “sản xuất những gì mình có” sang “sản xuất theo nhu cầu của thị trường”.

    Lấy người nông dân làm trung tâm

    Suy cho cùng, chuyển đổi số trong khuyến nông phải hướng đến nâng cao năng lực và lợi ích của nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp nông nghiệp. Người nông dân cần được hỗ trợ không chỉ về kỹ thuật sản xuất mà cả kỹ năng tiếp cận thông tin, sử dụng nền tảng số, quảng bá sản phẩm, kinh doanh trực tuyến và đáp ứng yêu cầu của thị trường.

    Cùng với đó, cơ quan quản lý, tổ chức khuyến nông, doanh nghiệp và hệ thống phân phối cần tăng cường phối hợp, hình thành hệ sinh thái kết nối thường xuyên theo ngành hàng, mùa vụ và vùng nguyên liệu. Khi dữ liệu, nền tảng số và công nghệ mới trở thành công cụ hỗ trợ xuyên suốt từ sản xuất đến tiêu thụ, khuyến nông số sẽ góp phần xây dựng chuỗi giá trị nông nghiệp số hiệu quả và bền vững.

Thành Tài