Hội thảo “AI và Nông nghiệp Việt Nam”

    Việt Nam đang đứng trước cơ hội vàng để bứt phá trong xuất khẩu nông sản, đặc biệt là ngành rau quả. Tuy nhiên, sản xuất hiện nay vẫn chủ yếu nhỏ lẻ, dựa vào kinh nghiệm, chưa kiểm soát tốt hóa chất và chậm chuyển đổi số. Điều này khiến chất lượng, truy xuất nguồn gốc còn hạn chế và thiếu sự thống nhất trong chuỗi cung ứng. Nông nghiệp thông minh với trí tuệ nhân tạo (AI) đang được xem như chìa khóa tạo đột phá. Việc ứng dụng AI, cảm biến IoT, dữ liệu lớn và các nền tảng số giúp người nông dân canh tác chính xác, giảm chi phí, đảm bảo an toàn thực phẩm và nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

    Nhằm tạo cho các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, hiệp hội và doanh nghiệp có cơ hội trao đổi về ứng dụng công nghệ AI để tháo gỡ những nút thắt của ngành nông nghiệp, ngày 14/11/2025, Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Miền Nam phối hợp cùng Tập đoàn SnE tổ chức hội thảo “AI và Nông nghiệp Việt Nam trong Kỷ nguyên Chuyển đổi dữ liệu – Số hóa – Trí tuệ nhân tạo”.

    Phát biểu tại hội thảo, TS Trương Vĩnh Hải, Viện trưởng Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Miền Nam, nhấn mạnh: “Trí tuệ nhân tạo (AI) là động lực mới thúc đẩy tái cơ cấu nông nghiệp, mở ra cách tiếp cận chính xác và bền vững hơn. Nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước nhu cầu cấp thiết về những đột phá công nghệ”.  AI đã cho thấy hiệu quả rõ rệt trong nhiều lĩnh vực như dự báo sâu bệnh, tối ưu quy trình canh tác, quản lý môi trường và vận hành các mô hình nông nghiệp thông minh. Nhiều doanh nghiệp và đơn vị nghiên cứu đang mở rộng ứng dụng AI trong nông nghiệp sinh thái.

    Tại sự kiện, các chuyên gia chia sẻ nhiều góc nhìn cập nhật về thực trạng ngành và những mô hình ứng dụng AI chi phí thấp có thể triển khai ngay tại nông hộ.

    Ông Nguyễn Văn Mười, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit) cho biết: Tiềm năng ngành rau quả đang tăng trưởng mạnh. Năm 2024, kim ngạch xuất khẩu đạt 7,15 tỷ USD, dự báo đạt 8 tỷ USD vào năm 2025. Việt Nam hiện nằm trong nhóm dẫn đầu thế giới về xuất khẩu thanh long, vải và sầu riêng. Tuy nhiên, ông Mười cũng thẳng thắn nhìn nhận ngành rau quả vẫn đối mặt nhiều tồn tại: sản xuất phân tán, thiếu liên kết bền vững, chuyển đổi số chậm, lạm dụng hóa chất, lãng phí nước, cơ giới hóa thấp, diện tích đạt chuẩn GAP hạn chế và số lượng mã số vùng trồng còn thấp. Trong khi, thị trường xuất khẩu ngày càng đòi hỏi minh bạch quy trình sản xuất và ưu tiên sản phẩm thân thiện môi trường.

    Trần Thị Tuyết Vân, Giảng viên Khoa Công nghệ Thông tin (Trường Đại học An Giang) phân tích vai trò của AI trong nông nghiệp hiện đại, đặc biệt khi kết hợp cùng IoT, AI giúp nhận diện bệnh cây nhanh và chính xác qua hình ảnh, giám sát cây trồng bằng drone đến robot thu hoạch và hệ thống tưới, dinh dưỡng tự động. Tuy vậy, rào cản về dữ liệu, chi phí đầu tư và thiếu nhân lực công nghệ vẫn là thách thức lớn.

    Ông Chang SeHun – Giám đốc điều hành SNE Company, cho rằng hướng đi phù hợp nhất với nông nghiệp Việt Nam hiện nay không phải là đầu tư các mô hình “smart farm” trị giá hàng tỷ đồng nên khó nhân rộng mà bắt đầu từ chuyển đổi số dữ liệu hiện có (DX), trước khi tiến đến ứng dụng AI ở mức sâu hơn (AX). Hiện dưới 4% nông hộ đạt chuẩn VietGAP và phần lớn nhật ký đồng ruộng bà con nông dân vẫn ghi chép thủ công, khiến dữ liệu phân tán và thiếu tính chuẩn hóa. Theo ông SeHun, Việt Nam có nền nông nghiệp phát triển nhưng mức độ số hóa còn thấp. Khi dữ liệu được chuẩn hóa và số hóa đầy đủ, AI có thể phát huy hiệu quả mạnh mẽ, hỗ trợ kiểm soát truy xuất nguồn gốc, đánh giá chất lượng, dự báo mùa vụ, tối ưu quyết định sản xuất và nâng cao năng lực xuất khẩu.

    Tại hội thảo, SNE giới thiệu nền tảng AI SaaS chi phí thấp, cho phép số hóa nhật ký canh tác bằng AI-OCR, đưa vào hồ sơ dữ liệu (Data Lake) để phân tích và dự báo. Hệ thống có khả năng dự báo giá nông sản với độ chính xác trên 92%, ước tính sản lượng qua dữ liệu vệ tinh và đánh giá sinh trưởng cây trồng ngay từ hình ảnh chụp bằng smartphone. Các giải pháp này hiện đang được SNE triển khai thử nghiệm tại Hà Nam, Lâm Đồng, Bắc Giang, Đồng Nai, TP.HCM,… và phối hợp triển khai cùng IAS và WinMart.

Tuyết Lụa