Trở thành nghệ nhân với niềm đam mê lan rừng – “nữ hoàng của thiên nhiên rừng rậm”

    Lan rừng là một loại lan có vẻ đẹp hoang dã, tự nhiên và rất quyến rũ. Vẻ đẹp của lan rừng không chỉ nằm ở hình dáng đa dạng, màu sắc phong phú mà còn ở hương thơm đặc trưng của núi rừng, tạo nên sức hút khó cưỡng cho những người xung quanh, nhất là với những người yêu thích hoa lan. Chính những đặc điểm rất riêng của loại lan này, đã làm anh Đoàn Trần Khánh Nguyên, sinh năm 1982, từ một người trồng hoa lan để vui thú qua ngày, trở thành một người đam mê lan rừng. Niềm đam mê ấy đã thôi thúc anh không ngừng học hỏi, tìm tòi, sáng tạo nghệ thuật để tạo ra những tác phẩm đặc sắc và đạt được nhiều giải thưởng cao ở những hội thi hoa lan cấp tỉnh, thành phố. Chính niềm đam mê ấy và những kết quả cao từ những lần tham gia các hội thi lan đã giúp anh đạt được danh hiệu Nghệ nhân Sinh vật cảnh Thành phố Hồ Chí Minh do Hội Ngành nghề Nông nghiệp Thành phố xét tặng.

    Chia sẻ về hành trình đam mê lan rừng của mình, anh Nguyên cho biết: “Với tôi lan rừng như những nữ hoàng của thiên nhiên rừng rậm. Từ những năm đầu của thập niên 2.000, cụ thể bắt đầu từ năm 2002 trở đi, tôi đã mày mò chơi lan. Khi đó tôi tìm đến lan với thú vui, trồng để ngắm để vui với cây cảnh, làm cho cuộc sống thêm gia vị tươi xanh. Nhưng niềm vui đó lâu dần giúp tôi bén duyên với nghề trồng lan và đã trở thành niềm đam mê không thể thiếu trong cuộc sống thường nhật của mình. Hơn 20 năm qua, cuộc sống của tôi đã gắn bó với những “nàng nữ hoàng thiên nhiên” này và đã giúp tôi luôn tươi vui vì điều đó”. 

    Có thể nói, niềm đam mê trong anh, luôn là “ngọn lửa” thôi thúc anh vượt qua những khó khăn ở những ngày đầu mới bắt đầu chơi lan. Với một người “tay ngang”, không có kinh nghiệm, nhưng anh đã chịu khó tìm tòi, nghiên cứu, tham gia nhiều diễn đàn, hội nhóm, cho tới những người đã trồng thành công, để học hỏi về đặc tính của các loại lan rừng, để có thể thuần phục những “nữ hoàng” của các loài hoa này.

    Theo anh Nguyên, lan rừng là một trong những loài hoa quý hiếm, chúng là những loài lan mọc tự nhiên trong môi trường rừng núi, mang vẻ đẹp kiêu hãnh nơi miền sơn cước, chúng là loài cây mọc ngược, với vẻ đẹp tự nhiên, sang trọng và mang nhiều giá trị văn hóa, tâm linh. Lan rừng có nhiều đặc điểm sinh thái và hình thái đa dạng, khả năng thích nghi với môi trường sống và có vẻ đẹp hoang dã, độc đáo. Chúng thường sống bám trên cây, đá hoặc các giá thể khác, thích nghi với điều kiện khí hậu và môi trường sống khác nhau trong rừng.

    Không dừng lại ở đó, anh còn chia sẻ lan rừng có nhiều loại, với những đặc điểm sinh thái và hình thái riêng, mỗi loại lan có mỗi cách chăm sóc khác nhau. Do đó, để chơi lan rừng thuần phục, người chơi phải có kiến thức, kinh nghiệm và cần tìm hiểu kỹ về từng loại lan để chăm sóc đạt hiệu quả. Anh giới thiệu, lan rừng có nhiều loại như Lan Giả Hạc hay còn gọi là Lan Phi Điệp là loại lan thân có đốt, lá xanh bóng, hoa màu tím hồng hoặc tím nhạt, có hương thơm dịu nhẹ; Lan Đai Châu hay còn gọi là lan Ngọc điểm là loại lan có thân cây to, lá mọc đan xen, hoa mọc thành chùm màu tím nhạt hoặc đậm, có hương thơm đặc trưng; Lan Trầm là loại lan có thân cứng cáp, hoa thường nở vào mùa xuân, có hương thơm nhẹ nhàng; Lan Móng Rùa là loài lan quý hiếm, hoa màu vàng, mọc xung quanh thân, có hương thơm đặc trưng; Lan Hoàng Phi Hạc là loài lan được nhiều người săn lùng, có hương thơm đặc trưng của núi rừng; Lan Căn Diệp có thân ngắn, rễ bám, hoa nhỏ, thường nở vào cuối xuân đầu hạ, có nhiều màu sắc khác nhau. 

    Với cách chia sẻ tường tận về từng đặc tính của các loại lan rừng như trên, cho thấy quá trình nghiên cứu, tìm tòi của anh là một bề dày kinh nghiệm, gắn bó với từng tác phẩm của mình. Và có thể nói, với mỗi tác phẩm là mỗi hình ảnh nghệ thuật chứa đựng tất cả tâm huyết, niềm đam mê của anh vào đó, dường như có thể nói với anh để tạo ra những tác phẩm lan rừng đặc sắc cũng giống như cách đi “chinh phục từng cô kiều nữ” của miền sơn cước, phải thật sự yêu, phải thật sự đam mê và thật sự hiểu chúng mới làm được.

    Chính vì vậy, để lan tỏa niềm đam mê của mình đến với mọi người, anh luôn tích cực tham gia các hội thi như Hội thi Hoa lan trong khuôn khổ Festival Hoa lan Thành phố Hồ Chí Minh năm 2019 và 2023, Hội hoa Xuân Tao Đàn được tổ chức hằng năm tại Thành phố Hồ Chí Minh và các Hội thi hoa lan trên các tỉnh thành như Lâm Đồng, Tiền Giang, Cần Thơ,…. Thông qua các Hội thi đã giúp anh có cơ hội, giao lưu, trao đổi kinh nghiệm với những người cùng chung sở thích; giúp anh nâng cao tay nghề và có năng lượng tích cực để gầy dựng một vườn lan rừng của riêng mình tại xã Bảo Lâm 1, tỉnh Lâm Đồng (trước là huyện Bảo Lâm, tỉnh Lâm Đồng) tạo công ăn việc làm cho 04 – 05 công nhân, với mức lương từ 07 – 08 triệu đồng/tháng/người.

    Theo anh Nguyên, không chỉ riêng tôi mà kể cả những người yêu lan rừng không quá đặt nặng việc hơn thua, mà chủ yếu cùng chia sẻ để thưởng thức cái đẹp từ loài hoa này. Và hơn hết, lan rừng cũng giúp cho người chơi có thu nhập từ chúng để nối dài niềm đam mê qua nhiều năm tháng. Bởi chơi lan là thú  vui tao nhã nên mỗi giò lan được xem như một tác phẩm nghệ thuật đúng nghĩa, chính lan rừng đã kết nối những người đam mê cùng hội ngộ để giao lưu, chia sẻ cái đẹp cùng nhau. Vì vậy, để trở thành một nghệ nhân lan rừng, người chơi lan cần có niềm đam mê, kiến thức về lan và sự kiên trì trong việc chăm sóc và thuần hóa chúng. Điều quan trọng nhất khi chơi lan rừng là phải yêu lan, bắt đầu từ tình yêu đó, người chơi lan mới có thể dần dần tích lũy kinh nghiệm, học hỏi từ những người đi trước và tìm hiểu kỹ thuật chăm sóc để trở thành một nghệ nhân thực thụ.

M. Hiếu