Tắc Kè hoa (Gekko Gecko) – loài vật nuôi góp phần phát triển phong trào thú cưng và sinh vật cảnh trên địa bàn Thành phố

    Tắc Kè (Gekko Gecko) hay còn gọi là Tắc Kè Gekko là loài bò sát quen thuộc ở nhiều vùng nhiệt đới châu Á, nổi bật với tiếng kêu có âm thanh đặc trưng và màu sắc sặc sỡ. Loài vật này thường sống trên cây, vách đá hoặc trong các ngôi nhà ở vùng nông thôn. Tắc Kè Gekko Không chỉ góp phần tiêu diệt côn trùng có hại, mà còn có ấn tượng với con người bởi khả năng leo bám linh hoạt, cùng đôi mắt lớn thích nghi tốt với bóng tối. Với vẻ ngoài độc đáo và tập tính thú vị, Tắc Kè Gekko đã trở thành loài động vật được nhiều người quan tâm, chọn làm thú cưng nuôi trong những năm gần đây, góp phần phát triển phong trào sinh vật cảnh chung trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.

Để góp phần thúc đẩy phong trào nuôi thú cưng trên địa bàn Thành phố ngày càng đa dạng hơn về chủng loại, phát triển hiệu quả vật nuôi; trong đó có Tắt Kè – loài vật nuôi không những giúp thỏa mãn đam mê sinh vật cảnh, tạo không gian thư giãn mà đây còn là loài vật nuôi có lợi ích về sinh học và môi trường, khi chúng là “khắc tinh” có thể trừ các loại côn trùng gây hại (muỗi, gián, nhện,…) giúp không gian sống sạch sẽ hơn không cần dùng đến hóa chất để diệt côn trùng. Vì vậy, bài viết sau đây sẽ giới thiệu về các đặc tính cũng như kỹ thuật cơ bản có thể áp dụng nuôi Tắt Kè hoa đạt hiệu quả gồm:

   – Đặc Điểm Sinh Học: Tắc Kè Gekko có tên khoa học là Gekko Gecko và có họ là Gekkonidae.

    – Đặc điểm hình thái: Tắc Kè Gekko có chiều dài khoảng 25 – 35 cm, với cá thể lớn có thể hơn 40 cm; Da có màu xám xanh hoặc xanh lam với nhiều đốm cam đỏ nổi bật; Đầu to, mắt lớn, không có mí mắt và hoạt động tốt vào ban đêm; Ngón chân có các phiến bám đặc biệt giúp leo trèo trên tường, kính và cây rất dễ dàng; Đuôi dài, có khả năng tự đứt để thoát khỏi kẻ thù và mọc lại sau một thời gian.

    – Tập tính sinh sống: Là loài sống về đêm, ban ngày thường ẩn trong hốc cây, mái nhà hoặc khe đá; Có tính lãnh thổ mạnh, đặc biệt ở con đực; Tiếng kêu “Tắc-kè, Tắc-kè” rất to, dùng để gọi bạn tình và cảnh báo đối thủ; Khả năng săn mồi nhanh nhẹn nhờ thị giác và phản xạ tốt.

    – Chuồng nuôi: Cần đảm bảo thoáng, khô ráo nhưng vẫn giữ được độ ẩm phù hợp vì Tắc Kè là loài sống ở môi trường nhiệt đới. Cách làm chuồng phổ biến với kích thước khoảng 60 × 50 × 80 cm trở lên, chuồng càng cao càng tốt vì Tắc Kè thích leo trèo. Vật liệu chuồng thường sử dụng bằng kính, lưới inox, gỗ kết hợp lưới và nên có cửa khóa chắc vì Tắc Kè khỏe và dễ thoát ra ngoài. Bên trong chuồng nên tạo môi trường giống tự nhiên có các vật dụng như: Cành cây để leo; Ống tre hoặc hốc trú ẩn; Lá cây giả hoặc cây sống; Khay nước nhỏ,… Về nhiệt độ và độ ẩm thích hợp từ 26 – 32°C, ban đêm có thể thấp hơn. Về độ ẩm khoảng 60 – 80%, nên phun sương 1 – 2 lần/ngày. Về ánh sáng không cần ánh sáng quá mạnh, có thể dùng đèn UVB nhẹ để hỗ trợ hấp thu canxi.

    –  Cách chăm sóc:

+ Vệ sinh chuồng: Dọn phân và thức ăn thừa mỗi ngày, thay nước thường xuyên, khử trùng chuồng định kỳ để tránh nấm và ký sinh trùng.

+ Theo dõi sức khỏe: Tắc Kè Gekko khỏe mạnh thường mắt sáng, da đẹp, ăn tốt, leo nhanh. Dấu hiệu bệnh sẽ bỏ ăn lâu ngày, lột da không hết, gầy yếu, đuôi teo, khó leo bám.

    – Thức ăn: gồm Dế, Gián dubia, Sâu superworm, Châu chấu nhỏ,… và nên bổ sung canxi và vitamin định kỳ.

    – Sinh sản: Tắc Kè Gecko thường bắt đầu sinh sản từ 10 – 18 tháng tuổi. Con cái nên để đủ kích thước và khỏe mạnh mới cho phối giống.

+ Nhận biết đực và cái: Con đực đầu to hơn, thân khỏe, có lỗ tiền huyệt rõ ở gần gốc đuôi, kêu to và hung hơn; con cái nhỏ hơn, đầu thon, ít kêu.

+ Ghép cặp: Nuôi theo tỷ lệ 01 con đực và từ 01 – 02 con cái; không nuôi nhiều đực chung vì dễ cắn nhau.

+ Quá trình giao phối, thường diễn ra ban đêm, con đực sẽ phát tiếng kêu để gọi bạn tình. Khi phối giống, con đực thường cắn nhẹ vào cổ con cái để giữ.

+ Đẻ trứng: Sau phối khoảng 3 – 6 tuần, con cái bắt đầu sinh. Mỗi lứa sinh thường từ 01 – 02 trứng. Trứng vỏ cứng và thường dính chặt vào bề mặt gỗ, tre, vách chuồng.

+ Ấp trứng: Nhiệt độ tốt từ 27 – 30°C, độ ẩm từ 70 – 80%. Thời gian nở từ 60 – 120 ngày tùy nhiệt độ.

+ Chăm sóc Tắc Kè Gecko con mới nở rất nhỏ và nhanh nhẹn, nên nuôi riêng để tránh bị cắn hoặc tranh thức ăn.

     Lưu ý:

    – Con cái thiếu canxi xương dễ mềm, kẹt trứng, suy yếu sau sinh, vì vậy cần bổ sung canxi, Vitamin D3 và hạn chế phối liên tục để Tắc Kè Gecko cái hồi phục tốt hơn.

    – Không nuôi quá nhiều con chung chuồng nhỏ vì chúng khá hung dữ và có tính lãnh thổ. Vệ sinh chuồng thường xuyên để tránh nấm và ký sinh trùng. Chuồng cần yên tĩnh, tránh rung động mạnh vì tắc kè dễ stress. Đồng thời, Tắc kè khá hung và có thể cắn đau, vì vậy không nắm đuôi vì dễ rụng đuôi, hạn chế làm chúng stress bằng tiếng động mạnh hoặc bắt ra ngoài quá nhiều.

     Nuôi Tắc Kè Gecko không chỉ là thú chơi sinh vật cảnh mà còn mang nhiều giá trị về giáo dục, ý thức bảo tồn và kết nối cộng đồng. Bộ môn này giúp người nuôi hiểu hơn về thế giới động vật bò sát, tập tính sinh học và tầm quan trọng của cân bằng hệ sinh thái. Thông qua việc chăm sóc Tắc Kè, nhiều người đặc biệt là trẻ em và thanh thiếu niên, học được tính kiên nhẫn, trách nhiệm và kỹ năng quan sát tự nhiên.

      Bên cạnh đó, cộng đồng nuôi Tắc Kè Gecko còn tạo ra môi trường giao lưu tích cực giữa những người có chung đam mê. Họ chia sẻ kinh nghiệm chăm sóc, nhân giống, cứu hộ động vật và nâng cao kiến thức về nuôi dưỡng có trách nhiệm. Điều này góp phần hạn chế việc khai thác động vật hoang dã ngoài tự nhiên, khuyến khích nhân giống trong môi trường nuôi thay vì săn bắt. Tuy nhiên, người nuôi cũng cần có trách nhiệm với cộng đồng và môi trường, việc đảm bảo điều kiện nuôi phù hợp, không thả động vật ra môi trường tự nhiên bừa bãi và không buôn bán trái phép là rất quan trọng. Một cộng đồng nuôi Tắc Kè Gecko văn minh không chỉ hướng đến vẻ đẹp và giá trị của thú chơi, mà còn đề cao tinh thần bảo tồn, chia sẻ kiến thức và xây dựng hình ảnh tích cực cho bộ môn bò sát cảnh tại Việt Nam.

Trương Minh Tâm (Chi hội Thú Cưng, Hội Sinh vật cảnh TP.HCM)