Sở Nông nghiệp và PTNT TP.HCM: Tổng kết hoạt động ngành năm 2020 và giai đoạn 2016 – 2020

Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) có vùng nông nghiệp, nông thôn ngoại thành khá lớn, tuy chỉ chiếm gần 1% GDP kinh tế thành phố, nhưng ngành nông nghiệp có nhiều đóng góp lớn vào sự phát triển chung của Thành phố. Do đó, nông nghiệp, nông dân, nông thôn luôn là vấn đề được TP.HCM quan tâm đầu tư, phát triển. Những năm gần đây, nhờ đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu, phát triển nông nghiệp đô thị hiện đại, áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất góp phần thay đổi diện mạo nông thôn và đời sống người dân ngày được nâng cao hơn.

Quang cảnh Hội nghị Tổng kết ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn năm 2020, giai đoạn 2016 – 2020 và triển khai nhiệm vụ, kế hoạch năm 2021, giai đoạn 2021 – 2025 tại Sở Nông nghiệp và PTNT TP.HCM

Tuy nhiên, trong năm 2020 vừa qua, do bị ảnh hưởng chung của dịch bệnh Covid-19 và dịch tả heo Châu Phi từ cuối năm 2019, nên sản xuất nông nghiệp trên địa bàn Thành phố mặc dù tiếp tục chuyển dịch theo hướng nông nghiệp đô thị, nông nghiệp công nghệ cao, công nghệ sinh học; giảm diện tích trồng lúa, mía, muối hiệu quả thấp sang các loại cây trồng, vật nuôi có giá trị kinh tế cao, phù hợp với điều kiện địa phương như hoa – cây kiểng, cá cảnh, lươn, bò thịt, chim yến nhưng GRDP chỉ tăng 2,06% so cùng kỳ (cùng kỳ tăng 4,37%), giá trị sản xuất chỉ tăng 2,07% so cùng kỳ (cùng kỳ tăng 4,41%).

Giai đoạn 2016 – 2020, GDP lâm – ngư nghiệp Thành phố tăng bình quân 4,59%/năm; giá trị sản xuất nông – lâm – ngư nghiệp tăng bình quân 4,52%/năm; giá trị sản xuất trên 01 ha đất sản xuất nông nghiệp năm 2020 ước đạt 600 triệu đồng/ha/năm vào giai đoạn 2016 – 2020, tăng bình quân 9,9%/năm. Trong giai đoạn này, kết quả sản xuất bình quân nhóm sản phẩm chỉ lực có một số chỉ tiêu tăng cao như: diện tích gieo trồng rau tăng 8,4%/năm, diện tích hoa cây kiểng tăng 3,6%/năm, đàn bò thịt tăng 3,8%/năm, sản lượng nuôi thủy sản tăng 6,2%, sản lượng tổ yến tăng 24,1%/năm, cá cảnh tăng 8,7%/năm (trong đó xuất khẩu tăng 3,8%/năm, kim nagchj xuất khẩu tăng 7,2%/năm). Một số mô hình chuyển đổi từ trồng lúa, mía hiệu quả thấp sang trồng rau, hoa cho giá trị tăng cao như chuyển đổi trồng mía sang trồng mai (436 ha) tại xã Bình Lợi, huyện Bình Chánh giá trị thu được tăng lên 7- 8 lần; chuyển đổi từ heo sang nuôi lươn giá trị thu được tăng lên  2 – 3 lần; nuôi tôm 2 giai đoạn công nghệ cao đạt 135 tấn/ha/năm, góp phần nâng cao giá trị sản xuất, thúc đẩy tăng trưởng chung của ngành nông nghiệp Thành phố.

Ngoài ra, Thành phố đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách, nhằm thu hút, tạo điều kiện cho các tổ chức, cá nhân tham gia đầu tư. Quy mô vốn đầu tư, vốn vay qua các năm tăng dần, đặc biệt năm 2020 bình quân vốn đầu tư 2.234 triệu đồng/hộ/phương án cao hơn 1,48 lần cùng kỳ năm 2019 (1.511 triệu đồng/hộ/phương án) và cao 4 lần bình quân giai đoạn 2011-2019 (558 triệu đồng/hộ/phương án). Từ đó, cho thấy vốn ngân sách hỗ trợ lãi vay, sẽ huy động được 20 đồng vốn xã hội (huy động từ tổ chức tín dụng là 12 đồng, trong dân là 8 đồng). Với chương trình xây dựng nông thôn mới tiếp tục được đẩy mạnh, đến nay bình quân mỗi xã đạt 18,91/19 tiêu chí nâng chất (tăng 1,71 tiêu chí so với cùng kỳ là 17,2 tiêu chí); bình quân mỗi huyện đạt 8,8/9 tiêu chí (tăng 2,8 tiêu chí so với cùng kỳ là 5,8 tiêu chí/huyện).

Đặc biệt, để giúp đầu ra cho sản phẩm nông nghiệp được thuận lợi hơn, ngành nông nghiệp Thành phố đã chú trọng về chương trình kết nối, tiêu thụ nông sản; giai đoạn 2016 – 2020 đã tổ chức trên 717 phiên chợ, với tổng số 13.294 lượt doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác, trang trại sản xuất, kinh doanh nông sản trên địa bàn Thành phố và các tỉnh thành lân cận tham gia 14.492 gian hàng (trung bình 150 gian hàng/tuần), doanh thu đạt 140 triệu đồng/phiên. Qua các phiên chợ có 200 hợp đồng được thỏa thuận, ký kết, với tổng trị giá đạt trên 22 tỷ đồng/năm. Thông qua hoạt động này, đã hình thành được chuỗi liên kết sản xuất – tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp trên địa bàn Thành phố.

Ngoài ra, ngành nông nghiệp Thành phố còn đảm bảo được các công tác triển khai thực hiện, đảm bảo an toàn thực phẩm đối với hàng nông sản trước, trong và sau Tết Nguyên đán có hiệu quả; phối hợp với các ban ngành, địa phương tăng cường công tác thông tin tuyên truyền bằng nhiều hình thức như: Phát thanh, bản tin, trang web, áp phích, tờ rơi,… giúp nâng cao nhận thức, trách nhiệm, ý thức tự giác chấp hành của người sản xuất, kinh daonh đối với việc thực hiện quy định sản xuất, kinh doanh nông sản thực phẩm an toàn; tình hình dịch bệnh trên đàn gia súc, gia cầm tại Thành phố tương đối ổn định; công tác cảnh báo, dự báo phòng chống, hạn hán, xâm nhập mặn được thông tin tuyên truyền rộng rãi, kịp thời đến cho người dân chủ động trong sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản, chuyển đổi cây trồng, vật nuôi phù hợp; hoạt động baor vệ rừng, bảo vệ động vật hoang dã, phòng chống cháy rừng tăng cường và duy trì thường xuyên,…

Bên cạnh những kết quả đạt được, ngành nông nghiệp Thành phố cũng có những mặt tồn tại và hạn chế do ảnh hưởng của thiên nhiên, dịch bệnh như dịch tả heo Châu phi, dịch bệnh Covid – 19, hạn hán, tiếp tục diễn biến phức tạp với sự xuất hiện các chủng virus mới gây áp lực lớn trong công tác phòng chống dịch bệnh cho gia súc và đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm; tình trạng nước thải công nghiệp không qua hệ thống xử lý hoặc xử lý chưa đạt tiêu chuẩn đổ vào kênh rạch thủy lợi làm ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, ảnh hưởng sức khỏe người dân nông thôn; đất sản xuất nông nghiêp tiếp tục giảm do quá trình đô thị hóa ảnh hưởng không nhỏ đến tổ chức, cá nhân sản xuất; việc thực hiện chính sách khuyến khích chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp đô thị (Quyết định 655/QĐ-UBND ngày 12/02/2018 của UBND TP.HCM) có nhiều quy định mà người dân muốn vay khó tiếp cận với nguồn vốn; chất lượng và giá thành cây, con giống chưa thể cạnh tranh với các giống nhập ngoại. Quy trình nhân giống, quy chuẩn, tiểu chuẩn chất lượng giống chưa ban hành cụ thể cho từng đối tượng nên chất lượng giống chưa cao, đặc biệt là cây giống cấy mô.

Trên cơ sở những kết quả đạt được, cũng như những mặt hạn chế ngành nông nghiệp Thành phố đã đề ra kế hoạch phát triển nông nghiệp nông thôn năm 2021 và giai đoạn 2021-2025 là tiếp tục thực hiện mạnh mẽ cơ cấu lại, đẩy mạnh cơ cấu nông nghiệp. Tập trung phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp sạch, nông nghiệp đô thị; xây dựng và áp dụng bộ tiêu chí nông thôn mới phù hợp với quá trình đô thị hóa của vùng nông thôn Thành phố phát triển nông thôn mới theo hướng đô thị nông nghiệp công nghệ cao, đô thị văn minh; tập trung nghiên cứu, ứng dụng công nghệ sinh học sản xuất giống cây, giống con chất lượng và năng suất cao trở thành trung tâm giống cây, giống con của khu vực. Theo đó, ngành đã đề ra các chỉ tiêu như: Giai đoạn 2021-2025, tập trung chuyển đổi mạnh đất trồng lúa, mía hiệu quả thấp sang phát triển 06 loại cây trồng, vật nuôi chủ lực gồm rau, hoa cây kiểng, bò sữa (con giống, sữa), heo (con giống, thịt), tôm nước lợ (cá cảnh xác  định là nhóm sản phẩm có tiềm năng), theo hướng sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp sạch, nông nghiệp đô thị.

Trong đó, năm 2021 tốc độ tăng GRDP và giá trị sản xuất từ 2,5 – 3%%/năm; giá trị sản xuất bình quân/ha  630 – 650 triệu đồng/ha; diện tích gieo trồng rau an toàn 21.750 ha; diện tích hoa – cây kiểng 2.520 ha; đàn bò sữa: 56.000 con; đàn heo 135.000; tổng sản lượng thủy sản 63.240 tấn; cá cảnh 200 triệu con; tỷ lệ che phủ rừng 17,58%; số lượng doanh nghiệp nông nghiệp 1.800 doanh nghiệp; tiêu chí xây dựng nông thôn mới phấn đấu  hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới;

Đến năm 2025 tốc độ tăng GRDP và giá trị sản xuất từ 2,5 – 3%%/năm; giá trị sản xuất bình quân/ha 760 – 800 triệu đồng/ha; diện tích gieo trồng rau an toàn: 25.900 ha; diện tích hoa – cây kiểng 2.570 ha; đàn bò sữa 61.000 con; đàn heo 200.000; tổng sản lượng thủy sản 56.144 tấn; cá cảnh 300 triệu con; tỷ lệ che phủ rừng 18,59%; số lượng doanh nghiệp nông nghiệp 2.000 doanh nghiệp; tiêu chí xây dựng nông thôn mới phấn đấu có ít nhất 50% xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu, các xã còn lại giữ vững đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao.

Trong đó, sẽ tập trung một số nhiệm vụ và nhóm giải pháp trọng tâm như: Nghiên cứu, rà soát cơ chế tài chính, vốn, chính sách hỗ trợ phát triển các loại cây trồng, vật nuôi chủ lực thực hiện cơ cấu lại ngành nông nghiệp; đẩy mạnh thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới và các chương trình phát triển nông thôn khác của Thành phố; nghiên cứu, ứng dụng công nghệ sinh học để sản xuất giống cây, giống con chất lượng và năng suất cao trở thành trung tâm giống cây, giống con của khu vực. Phát triển hệ thống sản xuất, cung ứng và dịch vụ về giống, tăng cường công tác chuyển giao giống mới vào sản xuất; Phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp sạch, nông nghiệp đô thị ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, kinh tế số trong nông nghiệp cùng góp phần xây dựng đô thị thông minh của Thành phố, nâng cao hiệu quả sản xuất gắn với đào tạo nguồn nhân lực; tăng cường công tác tập huấn tuyên truyên, chuyển giao kỹ thuật nông nghiệp công nghệ cao cho người dân, phát triển nông nghiệp công nghệ cao kết hợp với du lịch sinh thái, phát triển sản xuất và bảo vệ môi trường, đẩy mạnh phát triển các hình thức sản xuất mới, liên kết hợp tác trong sản xuất và tiêu thụ nông sản; đẩy mạnh công tác cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao khả năng hội nhập quốc tế, đào tạo nghề và phát triển nguồn nhân lực và nâng cao hiệu quả công tác quản lý Nhà nước; tăng cường và nâng cao hiệu quả công tác quản lý chất lượng vật tư nông nghiệp, vệ sinh an toàn thực phẩm và phòng chống dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi và thủy sản, nâng cao năng lực phòng tránh và giảm nhẹ thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu.

M.Hiếu