NÔNG NGHIỆP HỮU CƠ TRÊN ĐỊA BÀN TP. HỒ CHÍ MINH  

   Nông nghiệp hữu cơ là hệ thống canh tác và chăn nuôi tự nhiên, không sử dụng hóa chất làm phân bón và thuốc trừ sâu, giúp giảm thiểu ô nhiễm, bảo đảm sức khỏe cho người và vật nuôi.

   Diện tích sản xuất nông nghiệp hữu cơ trên thế giới có xu hướng tăng. Năm 2020, sản xuất nông nghiệp hữu cơ đã được triển khai ở 190 quốc gia – 3,4 triệu người sản xuất hữu cơ (tăng 7,6% so với năm 2019) với tổng diện tích đất nông nghiệp canh tác hữu cơ đạt khoảng 74,9 triệu ha (tăng 4,1% so với năm 2019), trong đó lớn nhất là Úc với 36 triệu ha canh tác hữu cơ, tiếp đến là Argentina (4 triệu ha) và Uruquay (3 triệu ha). Đến năm 2023, sản xuất nông nghiệp hữu cơ đã được triển khai ở 188 quốc gia với 4,3 triệu người sản xuất hữu cơ. Tổng diện tích đất nông nghiệp canh tác hữu cơ đạt khoảng 98,9 triệu ha, trong đó Úc tiếp tục dẫn đầu với 53 triệu ha, tiếp đến là Ấn Độ (4,5 triệu ha) và Argentina (4,0 triệu ha).

   Tại Việt Nam, năm 2020, tổng diện tích đất nông nghiệp hữu cơ Việt Nam khoảng trên 174.351 ha, tăng 47% so với năm 2016 (Việt Nam hiện là nước đứng thứ 9/10 nước có diện tích đất nông nghiệp hữu cơ lớn nhất châu Á); Trong đó, diện tích đất trồng trọt hữu cơ đạt 63.536 ha (tăng 19% so với năm 2016), diện tích nuôi trồng thủy sản hữu cơ đạt 100.000 ha (tăng 71,8% so với năm 2016), diện tích thu hái tự nhiên nông nghiệp hữu cơ đạt 12.450 ha (tăng 72,7% so với năm 2016); Đến cuối năm 2023, cả nước hiện có 495.000 ha sản xuất nông nghiệp hữu cơ, chiếm 4,3% tổng diện tích sản xuất nông nghiệp của Việt Nam, chiếm 0,69% diện tích sản xuất hữu cơ của thế giới. Hơn 160 doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh nông nghiệp hữu cơ với kim ngạch xuất khẩu hằng năm đạt khoảng 335 triệu USD (tăng gần 15 lần so với năm 2010), đứng thứ 8 trong 10 nước có diện tích nông nghiệp hữu cơ tại châu Á.

   Tại TP. Hồ Chí Minh, để triển khai thực hiện Quyết định số 885/QĐ-TTg ngày 23 tháng 6 năm 2020 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Đề án phát triển nông nghiệp hữu cơ giai đoạn 2020 – 2030, Ủy ban nhân dân Thành phố cũng đã ban hành Kế hoạch số 601/KH-UBND ngày 28 tháng 02 năm 2022 về triển khai Đề án phát triển nông nghiệp hữu cơ trên địa bàn Thành phố với  định hướng phát triển theo hướng cơ cấu lại và đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững; Tập trung phát triển ở quy mô doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác sản xuất nông nghiệp nhằm tạo ra thực phẩm hữu cơ có giá trị gia tăng cao và từng bước tăng dần tỷ lệ sản phẩm hữu cơ được chứng nhận; Đồng thời, huy động sự tham gia của các nhà quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã đặc biệt là các doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp.

   Được biết, năm 2023, diện tích sản xuất trồng trọt hữu cơ đạt 6,81 ha, chiếm tỉ lệ 0,03% diện tích trồng trọt toàn Thành phố (21.750 ha), sản lượng 400 – 500 tấn/năm, chủng loại bao gồm: rau, củ, quả.  Có 06 đơn vị được chứng nhận sản phẩm hữu cơ. Đến năm 2024, diện tích sản xuất trồng trọt hữu cơ đạt 15,11 ha, chiếm tỉ lệ 0,07% diện tích trồng trọt toàn Thành phố (20.450 ha); Có 08 đơn vị được chứng nhận sản phẩm hữu cơ như Công ty TNHH sản xuất thương mại dịch vụ Hương Phát; Trang trại hữu cơ của Công ty TNHH Nông nghiệp Nhất Thống; Công ty Công nghệ sinh học Nấm Việt; Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Dịch vụ Hương Đất; Trang trại hữu cơ Tanifarm; Trại rau hữu cơ Út Dũng, … với sản lượng 700 – 800 tấn/năm, chủng loại bao gồm: rau, củ, quả, dừa nước.

   Để phát triển nông nghiệp hữu cơ trong thời gian tới, Thành phố cũng đã đề ra một số. giải pháp về khoa học công nghệ như:

   Một là, về chăm sóc, bảo vệ sức khỏe cây trồng: Nghiên cứu, chọn tạo giống cây trồng có năng suất, chất lượng, đặc biệt kháng sâu bệnh, phù hợp với sản xuất hữu cơ; Ứng dụng các chế phẩm sinh học, phân hữu cơ sinh học, tác nhân phòng trừ sinh học nhằm nâng cao sức khỏe cây trồng và hiệu quả trong phòng trừ dịch hại cây trồng; Nghiên cứu, ứng dụng công nghệ sản xuất chế phẩm sinh học quy mô công nghiệp như phân bón hữu cơ, thuốc trừ sâu sinh học, chế phẩm sinh học trong sản xuất, bảo quản, chế biến, xử lý ô nhiễm môi trường, đảm bảo an toàn thực phẩm và sức khỏe con người, hướng tới phát triển nông nghiệp bền vững; Nghiên cứu phát triển công nghệ xử lý các phụ phẩm nông nghiệp tạo thành các sản phẩm phân bón hữu cơ nhằm trả lại độ phì nhiêu cho đất, nâng cao sức khỏe đất, giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

   Hai là, về chăm sóc, bảo vệ sức khỏe vật nuôi, thủy sản: Nghiên cứu, ứng dụng công nghệ sinh học tạo ra các giống con chủ lực của Thành phố tích hợp nhiều đặc tính ưu việt (có năng suất, chất lượng tốt, sức chống chịu và kháng bệnh cao trước các điều kiện bất lợi của môi trường); Nghiên cứu, sản xuất và sử dụng các chế phẩm thảo dược bổ sung vào thức ăn cho vật nuôi, thủy sản giúp hỗ trợ tăng cường miễn dịch, nâng cao sức đề kháng, hiệu quả sử dụng dinh dưỡng của vật nuôi, thủy sản; Đẩy mạnh công tác chuyển giao, ứng dụng công nghệ sinh học nhân rộng trong sản xuất như ứng dụng công nghệ enzym, protein, vi sinh vật tạo sản phẩm nâng cao hiệu quả sử dụng dinh dưỡng vật nuôi, nâng cao sức đề kháng đối với các yếu tố sinh học, phi sinh học; ứng dụng công nghệ nuôi tôm sạch bằng các men vi sinh để quản lý môi trường nuôi; sử dụng các sản phẩm sinh học để điều hòa và kiểm soát hệ vi sinh vật trong ao, giúp cải thiện môi trường sinh thái, củng cố hệ miễn dịch của thủy sản nuôi…

   Ba là, về bảo quản sau thu hoạch: Phát triển công nghệ tạo chế phẩm sinh học phục vụ sơ chế, bảo quản đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, nâng cao khả năng cạnh tranh của sản phẩm nông sản hữu cơ; Tập trung ứng dụng các quy trình công nghệ sử dụng nguyên liệu là các phế phụ phẩm chế biến sau thu hoạch nông sản để tạo thành các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, góp phần hình thành và phát triển kinh tế nông nghiệp tuần hoàn, nông nghiệp không phát thải, nâng cao hiệu quả kinh tế và hạn chế ô nhiễm môi trường.

Như Hạnh (Phòng Kỹ thuật, TTKN TP.HCM)