Kỹ thuật nuôi dưỡng bê sữa đạt hiệu quả

         Để bò sữa phát triển tốt, ta cần nuôi dưỡng chăm sóc bê phù hợp với từng giai đoạn nuôi bê như sau:

Mô hình nuôi bò sữa tại huyện Củ Chi

Chăm sóc bê từ sơ sinh đến cai sữa.

         Bê sơ sinh hệ tiêu hóa chưa phát triển như bò sữa trưởng thành, do đó thức ăn trong giai đoạn 02 tháng đầu chủ yếu là sữa. Khoảng 03 tháng tuổi hệ tiêu hóa của bê phát triển hoàn chỉnh, bê bắt đầu ăn được cỏ xanh, có thể cai sữa cho bê khi trọng lượng đạt 80 – 100 kg. Trong giai đoạn này, chế độ chăm sóc và dinh dưỡng cho bê phải được thực hiện như sau:

        Sau khi sinh phải móc hết chất bẩn trong miệng, mũi của bê. Có thể để bò mẹ liếm hoặc dùng khăn, rơm khô mềm lau toàn bộ cơ thể bê.

         Nhúng cuống rốn của bê vào dung dịch thuốc sát trùng, sau đó đưa bê vào nơi kín gió, lót ổ rơm cho bê nằm. Trong 10 ngày đầu sau khi sinh nên cho bê vận động dưới ánh nắng mặt trời để tăng tỷ lệ tiêu hóa và hấp thu canxi tránh bệnh còi xương

          Trọng lượng bê sơ sinh lớn hơn hoặc bằng 25 kg là đã đạt, nên đặt tên hoặc đánh số cho bê để dễ quản lý sau này.

          Việc tách bê xa bò mẹ sớm sẽ thuận lợi cho việc vắt sữa bò, tập cho bê bú bình giúp người nuôi dễ kiểm soát lượng sữa bê tiêu thụ.

         Đưa bê vào cũi, khô ráo, kín gió mưa, có rơm khô lót nền. Thời gian nhốt bê trong cũi tốt nhất kéo dài khoảng 7 – 10 ngày.

          Bê sinh ra có thể chưa hoàn toàn thích nghi với môi trường mới, dễ nhiễm bệnh nên vắt sữa đầu cho bê uống ngay trong 01 giờ đầu sau sinh (tối thiểu 4 – 6 giờ đầu sau khi sinh, bê phải nhận được từ 1 -1,5 kg sữa) để có kháng thể phòng chống bệnh; bê được nuôi bằng sữa đầu  03 ngày liền, lượng sữa cung cấp hàng ngày 4 – 5 kg/con và cho uống tối thiểu 02 lần/ngày. Từ ngày thứ 04 có thể pha thêm sữa thường, cho bê làm quen với thức ăn thay sữa; giai đoạn này có thể tập cho bê ăn thức ăn tinh bằng cách rãi ra mâm hoặc nền chuồng cho bê liếm. Đến ngày thứ 7 – 8 thì bê đã quen dần với cám hỗn hợp, để đến khi đạt 10 ngày tuổi có thể đưa ra chuồng nuôi.

          Lượng sữa cung cấp cho bê hàng ngày như sau:

Tuổi bê

Sữa sáng
(lít)
Sữa chiều (lít)

Sữa cả ngày (lít)

Tuần 01 03 03 06
Tuần 02 2,5 2,5 05
Tuần 03 02 02 04
Tuần 04 02 02 04
Tháng 02 02 02 04
Tháng 03 01 01 02

        Cám hỗn hợp dùng nuôi bê trong thời gian này có hàm lượng protein từ 16 – 17% trở lên.

        Để bê phát triển tốt về sau, bê 03 tháng tuổi (cai sữa) phải tiêu thụ hết khẩu phần ăn như sau: 2,5 – 3 kg cỏ tươi và 2,5 -7 kg cám hỗn hợp trong ngày. Bê đạt trọng lượng lúc cai sữa trên 80 kg là đạt yêu cầu.

         Chú ý cho bê uống nước sạch tự do và thay nước máng uống hàng ngày.

Chăm sóc bê cái từ cai sữa đến 06 tháng tuổi.

        Giai đoạn này bê đang hoàn thiện bộ máy tiêu hóa, nhất là dạ cỏ để tiêu hóa hiệu quả thức ăn thô.

        Cho bê chuyển sang ăn các loại cám hỗn hợp hàm lượng protein thấp hơn (15 -16% protein). Cám hỗn hợp nên tăng dần từng tuần, mỗi tuần tăng khoảng 80 gram. Khẩu phần bê 6 tháng tuổi gồm 17 kg cỏ tươi và 1,5 kg cám hỗn hợp 15 -16 %protein. Bê lúc 6 tháng tuổi của giai đoạn này có trọng lượng trên 140 -150 kg là đạt.

         Nước uống tự do, luôn có nước trong chuồng cho bê và thay nước hàng ngày.

Chăm sóc bê cái từ 7 – 12 tháng tuổi (Hậu bị).

        Giai đoạn này dạ cỏ bê đang tiếp tục phát triển, tăng lượng thức ăn xanh và rơm từ từ. Thức ăn tinh 02kg/con/ngày, chia làm 02 bữa (sáng, chiều), có thể cho ăn cùng với cỏ thô xanh.

        Nên chọn cỏ tươi, cắt non chia làm nhiều bữa cho bê ăn. Tốt nhất cỏ xanh nên thường xuyên có trong máng ăn.

         Khẩu phần bê giai đoạn 7 – 12 tháng tuổi

Tháng tuổi Trọng lượng bê (kg) Cám hỗn hợp (kg) Cỏ tươi (kg)
08 170 02 15
10 200 02 20
12 230 02 23

        Cung cấp đủ nước uống sạch, tự do. Tốt nhất sử dụng chén uống tự động.

         Tẩy giun sán, tắm ve, tiêm phòng dịch bệnh theo định kỳ.

        Giai đoạn này, bê tăng trọng bình quân 16 kg/tháng, đến 12 tháng tuổi bê đạt trọng lượng khoảng 230 kg là đạt yêu cầu.

        Lưu ý bê cái hậu bị thường động dục lần đầu vào lúc 12 tháng tuổi. Nhưng không nên phối vì ảnh hưởng đến khả năng sinh sản về sau.

Chăm sóc bê giai đoạn từ 13 – 18 tháng tuổi (cái tơ).

       Chuồng nuôi cần khô ráo, sạch sẽ, thoáng mát đảm bảo vệ sinh tránh cho bê bị mắc bệnh viêm móng quá sớm.

         Đảm bảo cung cấp đủ cỏ xanh, rơm cho bò tơ ăn hàng ngày, nên chia cho ăn 02 – 03 lần/ngày.

        Cám hỗn hợp 02 kg/con/ngày, chia làm 02 lần (sáng, chiều), có thể trộn chung với cỏ xanh cùng các thực liệu khác và cho ăn theo khẩu phần phối trộn TMR.

Tháng tuổi Trọng lượng bê (kg) Cám hỗn hợp (kg) Xác mì
(kg)
Cỏ tươi
 (kg)
Rơm
(kg)
14 264 02 03 20 01
16 292 02 03 20 1,5
18 324 02 03 20 02

        Cung cấp đủ nước uống sạch, tự do. Tốt nhất sử dụng chén uống tự động.

        Định kỳ tẩy giun sán, diệt ve, tiêm phòng dịch bệnh theo yêu cầu của thú y địa phương.

       Lưu ý: Giai đoạn này bê tăng trọng bình quân 16 kg/tháng, đến khi 18 tháng tuổi bê có thể đạt trọng lượng bình quân khi phối giống là 320 – 350 kg là đạt yêu cầu.

                                                                                              TN

(Tổng hợp từ Cẩm nang Kỹ thuật chăn nuôi bò sữa bền vững quy mô nông hộ -Trung tâm Khuyến nông TP.Hồ Chí Minh)