Hướng dẫn kỹ thuật về phòng ngừa, ứng phó sự cố chất thải và phục hồi môi trường sau sự cố môi trường

    Phòng ngừa, ứng phó sự cố chất thải và phục hồi môi trường là chuỗi hoạt động liên tục nhằm giảm thiểu nguy cơ, xử lý kịp thời khi sự cố xảy ra và khôi phục môi trường sau đó. Trong bối cảnh phát triển kinh tế mạnh mẽ hiện nay, việc phòng ngừa, ứng phó sự cố chất thải và phục hồi môi trường đã trở thành một nhiệm vụ cấp bách không chỉ của Chính phủ mà còn của người dân và các tổ chức. Việc này không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe cộng đồng mà còn bảo vệ tài nguyên thiên nhiên cho thế hệ tương lai. Phòng ngừa, ứng phó sự cố chất thải và phục hồi môi trường là một lĩnh vực quan trọng góp phần vào việc duy trì sự bền vững của hệ sinh thái,… Do đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Thông tư số 41/2025/TT-BNNMT ngày 14/7/2025 về hướng dẫn kỹ thuật về phòng ngừa, ứng phó sự cố chất thải và phục hồi môi trường sau sự cố môi trường; thông tư có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/9/2025.

    Thông tư được áp dụng đối với cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức, cá nhân, cộng đồng dân cư; cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ có liên quan đến phòng ngừa, ứng phó sự cố chất thải và phục hồi môi trường sau sự cố môi trường.

Một số quy định của Thông tư cụ thể như sau:

    Về nguyên tắc phòng ngừa, ứng phó sự cố chất thải: khuyến khích áp dụng công nghệ sản xuất, công nghệ xử lý chất thải tiên tiến, hiện đại, thân thiện với môi trường nhằm giảm thiểu chất thải phát sinh, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên; Tăng cường phân loại, tái chế, tái sử dụng chất thải phát sinh để giảm thiểu chất thải phải xử lý; Hạng mục, công trình lưu giữ, xử lý chất thải bảo đảm tính bền vững, an toàn trong quá trình vận hành; Ưu tiên cao nhất việc cứu nạn, sơ tán người ra khỏi khu vực xảy ra sự cố chất thải; Thực hiện các biện pháp cô lập, ngăn chặn phát tán chất thải ra môi trường xung quanh.

    Về kỹ thuật phòng ngừa, ứng phó sự cố chất thải: Thông tư đưa các nội dung nhận diện xác định phương tiện, hạng mục, công trình có nguy cơ xảy ra sự cố chất thải; Dự báo nguyên nhân gây ra sự cố chất thải; Dự báo chất ô nhiễm, chất thải rò rỉ, tràn đổ, phát tán ra môi trường khi xảy ra sự cố chất thải.

    Về các biện pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố chất thải: Thông tư đưa các nội dung biện pháp chung về phòng ngừa, ứng phó sự cố chất thải đối với phương tiện vận chuyển chất thải nguy hại; đối với khu vực, kho lưu giữ chất thải; đối với hồ chứa chất thải và bãi chôn lắp chất thải; đối với hệ thống xử lý nước thải, khí thải; đối với hệ thống xử lý chất thải.

    Về tổ chức ứng phó sự cố chất thải: Thông tư đưa các nội dung về kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố chất thải cấp cơ sở; cấp xã, cấp tỉnh.

    Về kỹ thuật phục hồi môi trường sau sự cố môi trường: Căn cứ tính chất, đặc điểm của khu vực ô nhiễm môi trường do sự cố chất thải, việc phục hồi môi trường có thể được thực hiện theo cách tiếp cận phục hồi cho từng thành phần môi trường bị ảnh hưởng sau sự cố môi trường, cụ thể như sau: Phục hồi môi trường không khí; Phục hồi môi trường nước mặt; Phục hồi môi trường nước dưới đất; Phục hồi môi trường đất.

    Căn cứ thành phần môi trường bị ô nhiễm do sự cố chất thải để lựa chọn phương pháp, kỹ thuật sau đây: Phương pháp vật lý, cơ học; Phương pháp nhiệt; Phương pháp hóa học; Phương pháp sinh học (thiếu khí, hiếu khí, kỵ khí); Phương pháp khác.

    Chủ dự án đầu tư, cơ sở gây ra sự cố chất thải và các cơ quan liên quan lựa chọn, xác định các giải pháp tốt nhất để cải tạo, phục hồi môi trường trong kế hoạch phục hồi môi trường. Ưu tiên các giải pháp công nghệ thân thiện môi trường theo hướng kinh tế tuần hoàn nhằm tái sử dụng chất thải và giảm thiểu tác động đến môi trường trong quá trình phục hồi./.

(Nội dung chi tiết đính kèm Thông tư số 41/2025/TT-BNNMT)

M.Hiếu