Chú nông dân với biệt hiệu “kỹ sư” thích trồng rau an toàn

Chú nông dân với biệt hiệu “kỹ sư” thích trồng rau an toàn

           Về ấp Bàu Sim xã Tân Thông Hội hỏi thăm nhà của chú Quý “kỹ sư” thì gần như các hộ trồng rau ăn lá trong vùng đều biết. Chú Quý họ tên đầy đủ là Lương Văn Quý sinh năm 1964 hiện đang cư ngụ tại địa chỉ tổ 5 đường số 44 ấp Bàu Sim xã Tân Thông Hội huyện Củ Chi. Bà con trồng rau ăn lá sở dĩ gọi chú là chú Quý “kỹ sư” bởi vì chú là người rất kỹ tính, gọn gàng, ưa thích tìm hiểu và áp dụng các tiến bộ kỹ thuật vào quá trình sản xuất canh tác của mình vì vậy mà năng suất và chất lượng rau của vườn chú luôn cao hơn so với các vườn rau khác ở xung quanh. Có dịp về vườn của chú gặp chú và nghe chú tâm sự về nghề mới hiểu hết ý nghĩa danh từ “kỹ sư” mà các nông dân trồng rau khác tặng cho chú. Chú vào nghề trồng rau đã hơn 4 năm vốn là tay ngang (trước đây chú theo nghề xây dựng) do đó khi bước vào nghề giai đoạn 2 năm đầu chú cũng từng nến trải nhiều khó khăn, thất bại. Do không có kinh nghiệm mọi thứ phải tự mày mò chú đã tiếp cận với rất nhiều vườn rau để học hỏi kinh nghiệm. Tuy nhiên, mỗi vườn có cách chăm sóc khác nhau không ai giống ai làm cho chú Quý gặp khó khăn trong việc chọn một quy trình canh tác phù hợp. Một điểm lưu ý nữa là hầu hết các hộ trồng rau ăn lá mà chú đã có dịp tiếp cận đều chú trọng dùng thuốc bảo vệ thực vật để phòng trừ sâu bệnh mà ít chú ý đến các biện pháp phòng trừ tổng hợp IPM, ICM. 2 năm đầu khi mới vào nghề áp dụng các quy trình canh tác mà chú đã học hỏi chú nhận thấy áp lực sâu bệnh trên vườn rất cao sâu bệnh luôn ở trong tình trạng kháng thuốc càng phun càng tăng liều thì sâu bệnh càng gia tăng khó phòng trị. Có những lúc nản chí chú muốn bỏ nghề. Tuy nhiên, nhờ sự động viên và hỗ trợ tích cực từ vợ. Rút kinh nghiệm từ những thất bại, chú đã nổ lực tìm tòi học hỏi các tiến bộ khoa học kỹ thuật trong nông nghiệp. Không chương trình kiến thức nhà nông nào trên truyền hình mà chú bỏ dỡ; không một lớp tập huấn, lớp nghề hay các hội thảo về kỹ thuật trồng rau chú không tham dự. Dựa trên những kinh nghiệm đã có cộng thêm các kiến thức khoa học kỹ thuật mà chú đã tìm hiểu học hỏi được. Chú đã mạnh dạn áp dụng các kiến thức khoa học kỹ thuật vào vườn rau của mình. Nhận thấy để năng suất và chất lượng cây rau đạt yêu cầu thì đòi hỏi các yếu tố dinh dưỡng và phòng trừ sâu bệnh phải làm cho thật tốt. Thấy được cốt lõi của vấn đề chú đã đầu tư thực hiện rất bài bản.

         Đối với dinh dưỡng cây trồng để cây sinh trưởng phát triển tốt việc đầu tiên là phải lựa chọn nguồn giống đảm bảo và cung cấp cho cây con một chế độ dinh dưỡng phù hợp. Mỗi giai đoạn cây trồng sẽ có một chế độ dinh dưỡng phù hợp khác nhau. Nếu giai đoạn vườn ươm ta chăm sóc tốt thì các giai đoạn tiếp theo sẽ rất nhẹ công chăm sóc. Còn nếu ngay từ giai đoạn vườn ươm cây đã còi cọc kém phát triển thì giai đoạn sau sẽ vất vả mà có khi năng suất còn không đạt. Khác với các vườn khác liếp gieo ươm và liếp cấy không phân định rõ ràng. Chú đã tự thiết kế một khu vực gieo ươm cây con riêng với chế độ dinh dưỡng và kỹ thuật canh tác phù hợp để tiện chăm sóc theo dõi cây con. Đối với phân bón chú rất chú ý trong việc cân đối giữa phân vô cơ và phân hữu cơ trong đó phân hữu cơ là nền chính để duy trì và bảo vệ độ màu mỡ của đất. Chú đã làm rất tốt quy trình ủ phân chuồng và phân xanh để cung cấp cho cây trồng. Phân chuồng (phân gà, phân cút, phân bò,…) đây là nền phân chính mà bà con trồng rau ăn lá hay sử dụng để bón cho cây. Tuy nhiên, khâu ủ phân lại không được bà con làm tốt phần đông đều làm sơ sài vì tốn nhiều công, đa phần đều cho rằng phân mua về đã khô và tương đối hoai rồi không cần ủ lại. Riêng đối với chú Quý chú nhận thấy đối với phân chuồng nếu được ủ tốt đúng quy trình kỹ thuật thì chất lượng phân sẽ tăng lên và những nhược điểm của phân chuồng không được ủ hoai như: chứa mầm bệnh gây hại cây trồng, chứa hạt cỏ, chất dinh dưỡng ở dạng khó tiêu ,… sẽ được khắc phục đáng kể. Và quả thật theo sự ghi chép và tính toán của chú việc ủ phân chuồng và phân xanh đúng kỹ thuật đã giúp chú giảm đáng kể chi phí đầu tư cụ thể: trước khi ủ phân 1 năm khu vườn rộng hơn 3.000 m² của chú phải tốn gần 2.000 bao phân gà. Thì hiện nay sau khi áp dụng quy trình ủ phân đúng cách lượng phân gà chú sử dụng chỉ còn khoảng 500 bao + 200 bao trấu/năm. Ngoài ra việc ủ phân xanh vừa giúp chú tận dụng các tàn dư thực vật vừa đỡ mất công xử lý các tàn dư thực vật này. Chú rất tâm đắc và luôn nhắc nhở mọi người trồng rau xung quanh về tầm quan trọng của việc ủ phân đúng kỹ thuật.

        Tiếp theo là công tác phòng trừ sâu bệnh thay vì việc dùng thuốc không kiểm soát như trước kia để phòng trừ sâu bệnh. Chú Quý đã bắt đầu thay đổi và áp dụng rất tốt biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp IPM vào vườn của mình. Đầu tiên là khâu thiết kế vườn, chú bố trí khu vườn rất khoa học nhà lưới, liếp trồng cao ráo, thông thoáng, hệ thống thoát nước của vườn được tính toán tỉ mỉ sao cho dễ tưới nước vào mùa nắng và thoát nước tốt vào mùa mưa tránh gây ngập úng khi mưa lớn và kéo dài. Với những kiến thức có được bên xây dựng chú đã khéo léo thiết kế các liếp trồng sao cho phù hợp với các loại rau. Lắp đặt các hệ thống phục vụ cho việc giăng lưới và mở lưới khi cây còn nhỏ được thuận tiện và đỡ mất thời gian; Cũng như các hệ thống lưới chắn nắng để giảm bớt cường độ ánh sáng vào những tháng nắng nóng gay gắt trong năm. Xung quanh vườn được chú phủ lưới cẩn thận không để sâu bệnh từ bên ngoài xâm nhập vào. Ngoài ra chú còn dùng bạt để phủ luống hoặc trồng sả dọc theo các luống xung quanh vườn vừa giảm được cỏ dại vừa để xua đuổi côn trùng. Trong vườn thì lúc nào cũng sạch sẽ gọn gàng các tàn dư thực vật được thu dọn nhanh chóng sau khi làm xong. Chú nói việc thu dọn tàn dư thực vật và giữ vườn sạch sẽ là một trong những cách để giảm nơi trú ẩn cho các đối tượng sâu bệnh hại ẩn nấp. Quá trình canh tác chú cũng đã thực hiện rất tốt nguyên tắc “cày xớip, bừa kĩ” “gieo kĩ sạ thưa” “đảm bảo mật độ” phù hợp tạo mọi điều kiện tối ưu nhất cho cây trồng sinh trưởng phát triển tốt. Một điểm chú cũng nhấn mạnh nữa đó là việc bố trí thời vụ cho tốt vừa đảm bảo được bài toán kinh tế vừa tạo điều kiện cho đất được nghỉ ngơi phục hồi. Mỗi liếp chú đều dành thời gian khoảng một tuần để phơi đất nghỉ ngơi chứ không gối vụ liên tục như các hộ khác. Sau khi áp dụng tốt khâu thiết kế đồng ruộng và canh tác việc tiếp theo là ra vườn và theo dõi cây trồng thường xuyên để phát hiện sâu bệnh hại để có các biện pháp khắc phục kịp thời như: bắt tay, vợt, bẫy,…Khi gặp áp lực sâu bệnh chú Quý vẫn dùng thuốc  BVTV nhưng chú luôn ưu tiên  lựa chọn những loại thuốc sinh học và thảo mộc tự chế để sử dụng. Bản thân chú còn tự cải tiến máy phun thuốc cho phù hợp với vườn và giảm công phun.

          Đánh giá chung nhờ áp dụng tốt các tiến bộ khoa học kỹ thuật mà vườn chú lúc nào cũng sạch sẽ, ít bị sâu bệnh, cây sinh trưởng, phát triển tốt và năng suất luôn cao hơn so với các vườn khác trong vùng. Chú kể có những đợt mồng tơi của các vườn bị nhiễm bệnh đốm mắt cua rất nặng phải bỏ hết nhưng ở vườn chú do khâu phòng bệnh chuẩn bị tốt nên vườn bị nhẹ có đợt không bị do đó năng suất không bị ảnh hưởng.

          Cuối năm 2018 và đầu năm 2019 chú Quý đã hợp tác với trạm Khuyến nông Củ Chi xây dựng mô hình trình diễn trồng rau an toàn theo quy trình VietGAP và đã đạt được chứng nhận VietGAP. Là người năng động, sáng tạo, ưa thích cái mới khi được Trung tâm Khuyến nông tp Hồ Chí Minh mời tham gia “mô hình thử nghiệm trồng củ cải đỏ” đây là giống mới có nguồn gốc từ vùng ôn đới đã được lai tạo phù hợp với khí hậu nóng ẩm của thành phố Hồ Chí Minh trong khi các hộ khác còn do dự không tham gia thì chú đã mạnh dạn nhận và trồng thử nghiệm. Kết quả ban đầu rất khả quan: cây tỏ ra thích nghi khá tốt với khí hậu Củ Chi, năng suất cũng khá đạt theo yêu cầu. Chú Quý đã không dấu được sự hồ hởi và thích thú với giống mới này. Hiện nay, chú đang tiếp tục trồng để đúc rút kinh nghiệm cũng như tiên phong trong việc mở rộng phát triển giống mới này trên địa bàn Củ Chi.

          Thật sự, trao đổi và làm việc với chú Quý trong thời gian qua đã để lại cho tôi nhiều thiện cảm tốt đẹp. Ngoài việc ham thích tìm hiểu học tập các tiến bộ khoa học kỹ thuật mới chú còn là một người rất cởi mở không ngại chia sẻ những kinh nghiệm quý báu của mình cho bà con nông dân trồng rau muốn tham quan học tập. Trong năm nay chú đã nhiều lần mở cửa tiếp đón các đoàn tham quan của nông dân trồng rau trên địa bàn huyện Củ Chi đến tham quan học tập kinh nghiệm. Hy vọng với cái tài và cái tâm của chú sẽ giúp chú ngày càng thành công hơn trong nghề trồng rau mà chú đã chọn.

Lê Thị Thanh Mai – Trạm Khuyến nông Củ Chi