Kế hoạch quốc gia phòng, chống các bệnh Cúm gia cầm, Lở mồm long móng và Dịch tả lợn Châu Phi giai đoạn 2026-2030

    Với mục tiêu nhằm nâng cao năng lực quản lý, giám sát, xét nghiệm, cảnh báo sớm, điều tra dịch tễ, thực hành an toàn sinh học, tiêm phòng, kiểm dịch, kiểm soát giết mổ và xây dựng cơ sở, vùng an toàn dịch bệnh (ATDB); từng bước xây dựng hệ thống phòng, chống dịch bệnh động vật hiện đại, đồng bộ, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, góp phần phát triển chăn nuôi bền vững theo đúng định hướng của Chiến lược phát triển chăn nuôi giai đoạn 2021 – 2030, tầm nhìn 2045 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1520/QĐ-TTg ngày 06/10/2020. Đồng thời, chủ động giám sát, phát hiện sớm, cảnh báo và ứng phó kịp thời với các ổ dịch Cúm gia cầm (CGC), Lở mồm long móng (LMLM) và Dịch tả lợn Châu Phi (DTLCP); giảm thiểu tác động tiêu cực của bệnh CGC, LMLM, DTLCP đối với sản xuất chăn nuôi, sức khỏe cộng đồng, an toàn thực phẩm, môi trường và các hoạt động thương mại,… Ngày 02/5/2026, Thủ tướng Chính Phủ đã ký Quyết định 779/QĐ-TTg về việc ban hành Kế hoạch quốc gia phòng, chống các bệnh Cúm gia cầm, Lở mồm long móng và Dịch tả lợn Châu Phi giai đoạn 2026-2030.

    Mục tiêu cụ thể của Kế hoạch là giảm tối thiểu 30% số ổ dịch CGC so với trung bình của cả giai đoạn 2019-2025; giảm tối thiểu 30% số ổ dịch LMLM và số gia súc buộc phải tiêu hủy so với trung bình của cả giai đoạn 2021-2025; giảm tối thiểu 30% số ổ dịch và số lợn buộc phải tiêu hủy do bệnh DTLCP so với trung bình của cả giai đoạn 2020-2025,…

Trên cơ sở đó, Kế hoạch đề ra nguyên tắc xác định chỉ tiêu của địa phương dựa vào mục tiêu, chỉ tiêu của Kế hoạch quốc gia là mục tiêu, chỉ tiêu khung ở cấp quốc gia; làm căn cứ để Ủy ban nhân dân (UBND) cấp tỉnh xây dựng mục tiêu, chỉ tiêu và tổ chức thực hiện tại địa phương. UBND cấp tỉnh căn cứ tình hình thực tế của địa phương, mức độ nguy cơ dịch bệnh, quy mô và cơ cấu đàn vật nuôi, điều kiện chăn nuôi, giết mổ, lưu thông động vật và sản phẩm động vật, định hướng phát triển sản xuất, yêu cầu xây dựng cơ sở, vùng ATDB và khả năng bảo đảm nguồn lực để xác định mục tiêu, chỉ tiêu, địa bàn ưu tiên, lộ trình và giải pháp tổ chức thực hiện cho giai đoạn 2026 – 2030 và hằng năm theo thẩm quyền; trong đó phải bảo đảm có mức phấn đấu giảm số ổ dịch, số động vật mắc bệnh, chết, buộc phải tiêu hủy và nâng cao tỷ lệ bao phủ tiêm phòng, phù hợp với yêu cầu đóng góp vào việc hoàn thành mục tiêu chung của Kế hoạch quốc gia; chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện trên địa bàn. Bộ Nông nghiệp và Môi trường thực hiện quản lý nhà nước thông qua việc hướng dẫn chung, đôn đốc, kiểm tra, giám sát, tổng hợp và đánh giá việc thực hiện Kế hoạch.

    Để thực hiện các mục tiêu đề ra, Kế hoạch nêu các nhiệm vụ giải pháp cụ thể gồm: Thứ nhất, Hoàn thiện thể chế; Thứ hai, Chăn nuôi an toàn sinh học; Thứ ba, Phòng bệnh bằng vaccine; Thứ tư, Giám sát dịch bệnh; Thứ năm, Xử lý khi có dịch; Thứ sáu, Kiểm dịch vận chuyển, kiểm soát giết mổ và kiểm tra vệ sinh thú y; Thứ bảy, Xây dựng cơ sở, vùng an toàn dịch bệnh; Thứ tám, Chẩn đoán, xét nghiệm, nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ; Thứ chín, Tuyên truyền, nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi; Thứ mười, Hợp tác quốc tế.

    Trong đó, Chăn nuôi an toàn sinh học (ATSH) là giải pháp gốc rễ, tập trung tổ chức chăn nuôi theo chuỗi giá trị, phù hợp với từng loài vật nuôi và điều kiện thực tế địa phương. Ưu tiên áp dụng tại các khu vực nguy cơ cao, vùng giáp biên giới và các cơ sở giết mổ tập trung; Siết chặt kiểm soát người và phương tiện ra vào, truy xuất nguồn gốc và quản lý nội bộ về ATSH theo hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường; Hướng dẫn kê khai hoạt động chăn nuôi, quản lý con giống, thức ăn, nước uống và xử lý chất thải nghiêm ngặt. Tuyệt đối không sử dụng thức ăn thừa chưa qua xử lý; Thực hiện định kỳ và đột xuất công tác vệ sinh, tiêu độc khử trùng tại các điểm tập kết, chợ và cơ sở giết mổ bằng hóa chất chuyên dụng hoặc vôi bột.

    Bên cạnh đó, Phòng bệnh bằng Vaccine là “Vũ khí” chủ động để thực hiện hiệu quả cách phòng chống dịch bệnh cụ thể chủ động thực hiện công tác tiêm phòng phải dựa trên đánh giá dịch tễ và giám sát lưu hành vi rút thực tế; Lựa chọn loại vaccine phù hợp theo kết quả giám sát và hướng dẫn của cơ quan chuyên ngành. Việc tiêm phòng phải triển khai đồng bộ với các biện pháp ATSH và kiểm soát vận chuyển để đạt hiệu quả cao nhất.

    Đồng thời, tập trung công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi thông qua các hình thức xây dựng nội dung truyền thông nguy cơ phù hợp với từng nhóm đối tượng, từng loại hình truyền thông và từng bệnh; Đa dạng hóa hình thức tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng, nền tảng số và hệ thống thông tin cơ sở; Tổ chức tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn cho cán bộ quản lý, cán bộ chăn nuôi, thú y, khuyến nông, người chăn nuôi, người vận chuyển, buôn bán, giết mổ, kinh doanh sản phẩm động vật và các tổ chức, cá nhân có liên quan về giám sát, xử lý, điều tra ổ dịch, truyền thông nguy cơ và phối hợp liên ngành; Cung cấp kịp thời thông tin về tình hình dịch bệnh, cung – cầu, giá cả và nguồn cung thực phẩm có nguồn gốc động vật trên thị trường,…

    Trên cơ sở các nội dung đề ra Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan đầu mối tổ chức triển khai Kế hoạch; hướng dẫn chuyên môn, kỹ thuật; kiểm tra, đôn đốc, tổng hợp, đánh giá kết quả thực hiện Kế hoạch trên phạm vi cả nước theo chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao.

(Chi tiết đính kèm Quyết định 779/QĐ-TTg ngày 02/5/2026 của Thủ tướng Chính Phủ về việc ban hành Kế hoạch quốc gia phòng, chống các bệnh Cúm gia cầm, Lở mồm long móng và Dịch tả lợn Châu Phi giai đoạn 2026-2030).

M.Hiếu